April 2017 – Page 2

Bạn của anh

nghe tiếng gọi cửa mẹ bèn gọi anh Tí „anh kìa, có bạn của anh“… thường sẽ có một bạn bé bé đứng trước cửa, hỏi anh có thời gian chơi với chúng không.

Nhà này có anh là nhiều bạn nhất, chúng đã một thời lít nhít và được đưa vào một câu chuyện của mẹ trên FB cách đây tròn 4 năm (2013):

Mùa xuân, cảnh vật nhìn đâu cũng đẹp.
Lũ trẻ con be bé chạy tứ tung ngoài đường. Đâu đâu cũng có trẻ con.
Đám con gái nhẹ nhàng từ tốn hơn. Chúng hay để ý đến người xung quanh.
Đám con trai trông rất ngộ.
Chúng hành động, hành động không biết trời biết đất.
Hổn hển đi, hổn hển làm, nhiệt tình ngã, lổm nhổm dậy, lại hổn hển đi.
Vớ phải cái gì là phưỡn bụng đứng luôn tại chỗ rờ rẫm, kệ bố mẹ giục đi tiếp.

Lúc nào có chú chó cạnh đấy lại còn hay nữa. Chúng chạy không biết chán theo chú chó, ôm cả người vào bụng chó để giữ, rồi khi con chó tuồn người ra, các chàng ngã oạch xuống đất.

Mũi thò lò, quần lúc nào cũng bê bết. Vừa chạy vừa la hét. Đó là anh cu nhà bên cạnh.
Mỗi lúc anh cu bị tuột dép, anh lếch thếch đem cái dép ra, nôn nóng buông một tràng tiếng thổ nhĩ kỳ, bắt mẹ anh đi lại.
Có đống đất nho nhỏ trước nhà, chị anh đã leo lên đỉnh, anh ì ạch mãi, lên một bước lại tượt dài xuống dưới. Mãi không lên được, anh khóc giận dữ, lại buông một tràng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, vào nhà lôi mẹ anh ra giúp anh lên.
Chơi không chán. Mũi thò lò anh mặc.
Tối, mẹ anh cởi quần bẩn vứt ra ngoài để anh đi tắm, anh phản đối dữ dội, giẫm đạp đôi chân ninh nính thịt.
Heheh, có thật nhiều trẻ con xung quanh. Không nhớ nổi tên chúng.“

Anh được các em mến mộ, vì anh sẵn sàng chạy hồng hộc đẩy xe cho các em, hoặc làm bất cứ cái gì các em sai bảo. Anh như một cây gậy lêu nghêu trong đám trẻ con. Bị mẹ trêu sao lại để các em xỏ mũi, anh chỉ cười cười, có vẻ không chấp.

Vậy là anh đã lớn. Trước đây anh hạ mình xuống bằng đứa trẻ anh chơi, anh sẵn sàng tranh giành, gây gổ với nó như một đứa ngang hàng. Giờ anh không cười khanh khách hết mình được như trước kia, anh để tâm nhiều hơn, nhường nhiều hơn để các em vui. Anh coi chuyện được các em yêu mến là chuyện tất nhiên, anh chơi với chúng khi anh có hứng, hết hứng hay mệt anh lại lủi về nhà chúi vào một góc xem tablet.

Rồi vài tiếng sau có một em nào đó gọi cửa trả lại anh cái áo anh vứt đâu đó trong nhà hay trong vườn nhà người ta.

Lời có cánh thứ 7

Tiếng Đức:
“Gib jedem Tag die Chance, der schönste deines Lebens zu werden.”

Tiếng Việt:
“Hãy cho mỗi ngày cơ hội trở thành ngày đẹp nhất đời bạn.”

Tiếng Anh:
“Let every day the chance to become the most beautiful day of your life.”

Trời ngoài mưa gió, thời tiết lạnh xuống gần 5°C, đối với tháng 4 là khá lạnh. Tôi chợi nhận ra lời có cánh này thật nhiều ý nghĩa.

Tôi không còn thấy khó chịu với thời tiết hay thay đổi tháng 4 nữa. Ăn mặc đủ ấm, dương ô lên đi ra ngoài trời vẫn thấy một sự dễ chịu của không khí trong lành, cây cối đã ra lá xanh tươi đang reo vui cùng những giọt mưa tí tách hòa thành bản nhạc sống thật êm đềm.

Lại nhớ đến những ngày đông lạnh Hà Nội xa xưa, ngổi trong chăn ấm nhìn ra ngoài trời, bụng đói mà có bát cơm nguội muối vừng hay cái banh mỳ nhân bơ đường quả là đời sướng hơn tiên.

Chị Tủm sau mỗi lần đi chơi về cũng hay cảm thán “hôm nay là một ngày thật đẹp !” (Heute ist so ein schöner Tag!). Hiện tại chị cũng đang có những ngày thật đẹp. Chị có thể làm cho ngày nào cũng trở thành ngày đẹp, dù là đi chơi, đi học, hay sau này đi làm, nghỉ phép, hay đơn giản chỉ là một ngày trời mưa ngồi ngắm trời đất. Ngày có đẹp hay không nó đi từ chị mà ra.

Còn anh Tí thì sao nhỉ. Anh sẽ bảo “Ngày nào mà chả là ngày”. Anh không có khái niệm đẹp xấu, tại sao lại phải phân chia đẹp xấu cơ chứ. Anh cứ được làm cái anh thich là ok rồi. Anh thật (vẫn còn) sung sướng.

Thời gian vẫn cứ trôi đi … lại thêm một ngày … đẹp nhất đời tôi 🙂

Gánh nặng – Belastung

Đi dạo một vòng sau bữa ăn trưa, nhìn cô gái Ấn độ kêu tao no quá, tôi bật cười bảo, mày chịu khó đi đi lại lại 3 tiếng nữa, nó sẽ đỡ no. Cô ấy chuyển nét mặt từ nhăn nhó sang cười, hàm răng trắng lóa. Cô ấy nhỏ người nhưng vừa phải ăn một đĩa mì to tướng.

„Cái này gọi là Belastung – ăn nhiều quá“ – tôi bảo, mặc dù không biết từ này dùng có hợp trong trường hợp này không.

Với tôi, mọi thứ thừa mứa đều là Belastung, đồ đạc, tiền bạc, ăn uống, tình cảm, cảm xúc,…. tất tần tật. Mọi thứ khi chưa nhiều đến mức thành „gánh nặng“, chúng đều cần thiết, nhẹ nhàng, có giá trị. Nhưng cái gì nhiều đến cái mức làm người ta mất năng lượng, mất không gian, mất thời gian, thì tôi gọi là gánh nặng, cho dù nó có tốt đến mấy, đắt đến mấy, thiện ý đến mấy.

„Chính vì thế mà tao ghét tụ họp ăn uống“, cô gái nói thêm. Câu này tôi nghe đi nghe lại khá nhiều lần. Cô ghét cái tình trạng tuần nào cũng mất ngày thứ 7 khệ nệ đi mua bán, chủ nhật đứng rã chân để nấu nướng và thu dọn.

Có lẽ Ấn độ và Việt Nam đều có chung một lịch sử nghèo đói. Có một thế hệ đói quá nên họ vẫn đặt nặng chuyện ăn uống. Kể cả những người chưa bị đói ngày nào thì họ vẫn học một cách vô ý thức từ bố mẹ gia đình họ.

Chẳng có cách nào khác là phải sống một cách có ý thức thôi. Ý thức rõ mình cần gì, cái gì đang là gánh nặng cho mình, rồi bỏ bớt những thứ đó đi.

Mỗi người đều có xu hướng tạo gánh nặng cho mình, người tham ăn, người tham tiền, người tham tình, người tham việc, người tham chơi…

Ở nhà có anh cu Tí tham công tiếc việc. Anh bận lắm, nhất là khi vào toa lét. Cái công đoạn đầu thì ok, thậm chí còn khoái, nhưng cái đoạn chùi, kéo quần, giật nước, … thì hơi stressed. Một tay vẫn cầm tablet, mắt vẫn ngó, tai vẫn nghe, còn mỗi một tay và nửa cái đầu làm chuyện khác.

Bố đi làm về, một trong những câu đầu tiên là hỏi Tí đâu. Mẹ ra thì thào bảo anh bận lắm, đừng làm phiền anh… Sau vài phút thấy cái đầu bù xù thò ra, anh một tay vẫn cầm tablet, một tay tranh thủ kéo quần. Thấy bố mẹ trợn mắt nhìn, anh ngoác mồm ra “thật là bực mình…, suốt ngày phải bực mình ở mẹ…, hôm nay lại phải bực mình ở bố…”.

Heheh…

Xách dép

Bố mẹ không ít lần phải nhắc cú Tí về chuyện học hành. Đã có một thời gian dài anh cu thường xuyên mang điểm xấu về nhà. Vấn đề là ở chỗ anh coi chuyện đó bình thường vì anh vẫn còn hơn được 1-2 bạn trong lớp. Bố mẹ thì lo anh ngày càng tụt hậu, không theo kịp lớp, sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của anh về sau, không thích thậm chí sợ đi học.

Tôi còn nhớ ngày nhỏ khi tôi học trường làng. Học hành như đi chơi, cuối năm vẫn xếp nhất nhì lớp. Lên học chuyên toán thời gian đầu tôi có cảm giác bơi vì các bạn hơn hẳn mình, cuối học kỳ mình là một trong những bạn nằm ở nửa dưới của lớp không đủ điểm học sinh giỏi. Cái cảm giác của người bơi đuối sức này đã làm cho tôi tự nguyện ngồi vào bàn học nhiều hơn không cần mẹ nhắc. Và rồi với thời gian dần dần điểm số của tôi đã tốt lên, cảm giác đuối sức đã chuyển thành cá bơi trong nước, lúc nào thích vẫn chơi, nhưng nếu cần có thể ngồi lì ở bàn học mà vẫn thấy vui, không ngại khi phải tiếp cận với kiến thức mới.

Chính vì vậy tôi muốn giúp các con mình không bị rơi vào cảm giác bơi đuối này. Chị Tủm học cấp một luôn trong nhóm đứng đầu lớp, học hành rất nhẹ nhàng, bố mẹ chả mấy khi ngó ngàng đến sách vở của chị. Có một thời gian mới lên Gymnasium (cấp hai) khối lượng học bắt đầu nhiều lên, chị vẫn quen chơi nên đã có lúc mang điểm xấu về nhà. Chị bắt đầu cuống. Nhưng chị là người có trách nhiệm, nên đã tự giác học hành. Bố mẹ chỉ cần nói chuyện với chị và giải thích cho chị một số cái chị chưa hiểu. Chị chắc ít bị cảm giác bơi, nhưng lại là cảm giác luôn muốn đi đầu, tự gây sức ép cho mình.

Tí lại khác. Bị điểm kém ở lớp đối với anh chỉ khó chịu vì phải thông báo với bố mẹ và bị bố mẹ “lên lớp” dạy bảo. Bố mẹ vì đã quen với sự học hành đơn giản của chị Tủm nên đã bỏ bẵng một thời gian dài hồi cấp một không để ý đến học hành của anh cu. Đến cuối cấp một mới té ra anh hổng một số cái cơ bản. Những cái cơ bản này sẽ khiến cho anh có cảm giác bơi về sau. Đối với anh cái đích hiện tại là chỉ cần không đứng cuối lớp là được và anh có thể chơi thoải mái vẫn đạt được.

Sau khi lên kế hoạch giúp anh cu thoát khỏi nhóm cầm đèn đỏ ở lớp bố thỉnh thoảng đùa anh hỏi: “Thế Tí bây giờ còn xách dép cho bao nhiêu bạn ở lớp ?”
Anh ngẩn mặt nhìn bố không hiểu.
Bố giải thích: “ở Việt Nam bạn nào học dốt là phải xách dép cho các bạn giỏi hơn.”
Anh nửa tin nửa ngờ: “Sao lại phải xách dép ?”
Bố mẹ nhìn nhau cười ngất.
Bố bảo: “À ngày xưa ở Việt Nam dép rất là quí, nên bình thường ngoài đường người ta không đi dép, mà chỉ xách dép theo thôi, đến chỗ nào nghi lễ sạch sẽ thì mới đi dép vào !”
Dần dà anh học hành cũng có đỡ hơn, hôm rồi anh quay sang hỏi mẹ: “Thế mẹ ngày xưa có được nhiều người xách dép cho không ?”.

Thế đấy vẫn đang còn xách dép cho người ta mà anh đã muốn biết xem cảm giác được xách dép là thể nào ? Trông bộ mặt ngây ngô của anh bố mẹ cũng chả biết anh tin đến đâu chuyện bố kể. Chỉ biết rằng thỉnh thoảng lại được trận cười vỡ bụng.

Trường Gymnasium Werner Heisenberg

Garching có trường trung học (Gymnasium) Werner Heisenberg (WH). Thậm chí ảnh của ông còn được tạc ở đâu đó trong trường.

Mãi đến hôm vừa rồi đọc thấy cái tên quen quen trong sách của Stephan Hawking, mới biết WH là nhà vật lý đương đại, chứ không phải người của thời xa lắc xa lơ.

Không biết các bạn trẻ học ở trường đó có biết nhiều về ông ấy. Hỏi anh Tí thì anh ấy có biết ông ấy là nhà Vật lý, sống ở Munich và được giải Nobel khi còn rất trẻ. Ngoài ra thì không biết gì thêm. Hỏi anh ấy có muốn đọc hoặc xem thêm về ông ấy, thì anh ấy ngoác mồm nói “No”.

Ông ấy có viết một quyển hồi ký „Der Teil und das Ganze“ – có nghĩa „Cái một phần và cái Toàn thể“. Khi thử dịch từ tiếng Đức sang tiếng Việt mới thấy tiếng Đức đọc một từ lên là đã hiểu tương đối điều được nêu lên, trong khi với tiếng Việt độ mờ rất lớn, nhất là khi vấn đề liên quan đến khoa học kỹ thuật hay triết học, những lĩnh vực đòi hỏi logic chặt chẽ.

Tiếng Việt tuy vậy lại rất lôi cuốn ở một lĩnh vực khác, đây là một đề tài rất rộng và có thể nói rất dài, có lẽ tôi sẽ viết trong một bài khác. Ở đây chỉ kể lại câu chuyện sáng nay của hai bố con. Ông con khẳng định là toán dậy ở lớp hơi dễ quá, anh không cảm thấy thích thú. Bố bèn hỏi hay Tí thử làm mấy bài olympic rồi đi thi thử xem sao. Cố gắng kiếm cái „dải rút“ về nhà. Anh không hiểu nên bố giải thích, người ta giỏi thì được giải 1, giải 2, giải 3, mình kém hơn thì lôi cái dải rút, loại dây để thắt quần, về nhà cho bố mẹ chiêm ngưỡng. Anh cười phe phé.

Mỗi người Việt Nam nếu ý thức được rõ ràng về tiếng nói, ẩm thực, thời tiết, tính tình của con người mình, họ sẽ phát huy được thế mạnh của họ khi ra ngoài thế giới.

Quay lại quyển hồi ký của WH. Tôi rất quan tâm đến các thể loại hồi ký của những người đã đạt được đến một cái đỉnh nào đó, bất kể là đỉnh nào. Những người đó có điều kiện để nhìn nhận cuộc sống ở một tầm cao hơn, rộng hơn, và ở một số người, minh triết hơn.

Khi đọc hồi ký của những nhà khoa học, người ta dễ nhận ra thứ ngôn ngữ mạch lạc, đơn giản và trong sáng của họ. Các câu chuyện của họ không hề khô khan, kể cả khi chúng kể về các hiện tượng khoa học. Chúng rất lãng mạn và bay bổng. Có lẽ cũng chỉ những người tương đối lãng mạn trong giới khoa học họ mới viết hồi ký.

Trong vài video kể về WH có trích dẫn nhiều đoạn trong cuốn hồi ký ông viết khi đã 70 tuổi. Xem hết các video người ta có thể mường tượng về một WH bằng xương bằng thịt, mẫn tiệp, say mê và bay bổng.

Ông ấy đích thực là một nghệ sỹ. Trong video Cái nối kết gì trong sâu thẳm nhất đã tạo nên thế giới (phút thứ 9) ông đã tìm ra lý thuyết tạo bước ngoặt trong vật lý hiện đại khi ông đang nghỉ trên hòn đảo Helgoland ở Nordsee . Trong hồi ký của mình ông viết „tôi không hề ngủ, một phần 3 thời gian tôi để dành cho việc tìm ra các công thức tính toán cơ học, 1/3 thời gian để trèo từ tảng núi này sang tảng núi kia, và 1/3 thời gian để học thuộc thơ của Goeth“ … Trên hòn đảo Helgoland, vũ điệu của atom đã rung mình hé lộ.

Bài liên quan:

Werner Heisenberg – Thuyết tương tác mờ