Cái sự già (29.09.2011)

Chắc tôi sang cái tuổi già rồi, nên thấy càng ngày càng tâm đắc với ông cha ta.

Mấy câu ca dao tục nghữ đọc cứ mòn cả mép, mà đến bây giờ mới ngẫm nghĩ và thấy đúng.

Tiên học lễ
Hậu học văn

Học lễ bao gồm cả học cách sống.

Thời chúng tôi, không ai dạy cách sống cả. Họ dạy phải lễ phép với thày cô, nghe lời bố mẹ, đó không phải cách sống. Cách sống bao trùm rộng lớn hơn. Có lễ với bản thân, người ta mới có lễ với người khác. Một đứa trẻ được tôn trọng tự nó sẽ tôn trọng người khác.

Tôi là đứa trẻ ngoan như bất kỳ đứa con gái nào khác. Lễ phép, chả nói nổi một câu bậy bạ nào. Thày cô nói gì tôi làm theo răm rắp.

Nhưng tôi nghĩ tôi không có lễ. Bây giờ tôi mới đang lò dò học lễ phép, học tôn trọng bản thân.

Một đứa trẻ được sống trong gia đình có lễ, hoặc có ông bà là người hiểu biết và đã đến cái tuổi biết lễ, cái lễ nó dễ dàng ngấm vào người.

Một đứa trẻ đã có tư duy tốt, thể hiện qua việc chơi tốt, hoặc học tốt môn học nào đó,… thì không cần nhồi nó cũng từ từ tiếp thu tất cả những cái gì cần thiết cho nó vào từng thời điểm.

Tôi đã bị nhồi về văn mà không có lễ.
Tôi đã bị nhồi, và giờ tôi cũng có xu hướng nhồi bọn trẻ con.
Tôi cứ luôn phải phanh mình lại.
Nhưng tôi phanh thì nhà trường lại thúc đít tôi, và tôi lại nhồi.
Hay đi đâu chơi thấy con nhà người khác giỏi quá, tôi lại lên máu nhồi.

Vì bản thân học hành cũng không tồi, nhưng nhìn ra thấy cái hội học vừa phải hồi xưa họ nhiều người rất thành công trong cuộc sống, nên riêng về chuyện học hành trong trường học tôi không thích nhồi. Không nhồi là vì thấy nhồi cũng chẳng hơn gì, chứ không phải vì tôi không có máu nhồi.

Cái làm bệ phóng cho trẻ con chính là niềm vui. Khi chúng có sự say mê, có niềm vui, sẽ có lúc chúng phát triển rất nhanh. Không chỉ phát triển, chúng quen sống và làm việc với niềm vui. Chúng học cách sống và làm việc với niềm vui.

Cái này là cái về sau tôi vỡ ra và đang học. Chưa ai dạy tôi phải sống với niềm vui cả. Tôi chỉ lờ mờ thấy cái niềm vui đó trong những quyển sách về các nhân vật đã tỉnh ngộ. Hoặc sách của những người đã tỉnh ngộ hoặc sắp tỉnh ngộ.

Ai cũng đi tìm niềm vui, nhưng ít ai sống với niềm vui.

Một cây làm chẳng nên non
Ba cây tụm lại nên hòn núi cao

Đây là điều cả dân tộc việt nam phải học, chứ chẳng phải cá nhân ai.

Làm việc với các bạn Đức đến hàng chục năm, đây là điều gần đây tôi cảm nhận rõ ràng.

Mỗi người có một vai trò trong cả guồng máy, không có vai trò nào quan trọng hơn vai trò nào. Nếu mỗi người chăm chỉ làm việc của mình như một con kiến cần mẫn trong tổ kiến, nhiều việc sẽ nên trò.

Trẻ con nên được dậy điều này. Để trẻ con học được điều đó, chính người lớn cũng phải thấm nhuần.

Gia đình là guồng máy nhỏ, trong đó mỗi người một việc, hài hòa, không người hơn, không người kém.

Trẻ con mỗi đứa một vẻ, mỗi đứa sẽ gánh một trọng trách riêng về sau. Chúng phải ý thức được chuyện đó. Mọi việc đều quan trọng như nhau.

Wallberg

Wallberg nằm gần Tegernsee, cách Munich khoảng 1 tiếng đi xe. Hôm nay trời khá đẹp, nên nhiều người đi về hướng đó. Đường tắc nên khi đi và về đều dài thêm gần tiếng.

Tí không muốn đi cùng bố mẹ. Anh chàng có hẹn với cô giáo dạy nhạc lúc 17:00. Anh có nhiệm vụ đệm đàn cho một bạn khác trong kỳ thi tới đây, nên hai bạn hay phải gặp nhau ở nhà cô giáo thêm một buổi để ghép với nhau.

Kể cũng buồn cười các cậu bé này. Tí thì không thích đi thi, cậu bé kia lại thích đi thi, thế mà sao cô lại ghép Tí đánh cùng cậu bé kia. Mà Tí không phản đối cô mới lạ. Ở nhà mà bố mẹ yêu cầu thì chắc chắn là cậu xua tay nguây nguẩy rồi. Nghe chừng cậu bé kia tuy thích nhưng tập có vẻ chật vật. Tí thì tưng tửng, mỗi khi bố mẹ hỏi thì cậu trả lời nhát gừng, không nhiệt tình lắm.

Đến Wallberg đã 3 giờ chiều, chúng tôi quyết định chỉ đi tuyến ngắn, 1 tiếng rưỡi, rồi lại đi bộ xuống. Thường chúng tôi hay đi bộ lên đỉnh núi rồi đi cáp treo xuống, vì bạn chồng hay bị đau đầu gối nếu phải đi xuống. Lần này không kịp lên đỉnh núi vì quá muộn.

Đi leo núi hơi giống đi thiền. Cứ phải đi túc tắc chậm rãi từng bước một mới mong đi lâu. Thường chỉ cần đi 10 phút là mồ hôi đã túa ra. Đi núi một ngày thì bằng đi sauna (tắm hơi) một buổi. 

Phía dưới đường thường đi dưới bóng cây, thỉnh thoảng mới có khoảng trống có nắng. Cứ chỗ nào có cảnh đẹp là lại có một cái ghế để người đi ngồi nghỉ.

Phía trên đỉnh núi thường có đường panarama, vòng vòng các phía để nhìn phong cảnh phía dưới. Đường trên đỉnh núi thường rất nắng. Phong cảnh hùng vĩ, trùng trùng điệp điệp, nhìn được rất xa ra các đỉnh núi hàng xóm. Đôi khi có gió lồng lộng, mát rượi, một cảm giác thênh thang. Nhiều người nghiện leo núi, có lẽ họ nghiện cảm giác này – thênh thang.

Lần này đi ít, nên đi bộ xuống dưới chỉ hơi bị chùng chân, nhưng không bị đau đầu gối. Rất là tuyệt. Quán giữa đường có buttermilch, một loại sữa tươi để hơi lên men, chỉ hơi chua. 

 

Bà nội về (20.09.2011)

Bà nội đã về, từ hôm thứ 7. Tủm nói Tủm nhớ Bà. Lúc tiễn Bà đi nó rơm rớm nước mắt mấy lần. Mẹ thấy Tủm buồn mẹ cũng rơm rớm nước mắt theo. Tủm chắc nghĩ vì mẹ cũng nhớ Bà giống nó. Thực ra mẹ thương Tủm, thương cái tính quyến luyến của cô bé tuổi lên 10. Bà nội mẹ cũng thương, nhất là nhìn dáng Bà đi một mình cô độc, nhưng sẽ không làm mẹ rơm rớm nước mắt. Nghĩ về tình thương của Bố dành cho Bà, nghĩ về nỗi buồn của Bà nội khi xa con trai còn khiến mẹ động đậy hơn.

Đôi khi tôi vẫn cảm thấy một nỗi buồn sâu xa trong Bà. Tôi không lý giải được nó. Những lúc cạnh con trai, tôi thấy bà cười và nói chuyện thật vui. Hay Bà nghĩ đến lúc phải xa con trai? Tôi vốn ngại không chen vào giữa những mối quan hệ thân thiết, nên cũng hay để bố Sơn ngồi với Bà một mình. Suy cho cùng Bà chỉ có vài tuần ở với con.

Tôi cũng không thích chụp ảnh vì Bà mất tự nhiên khi tôi giơ máy ảnh. Nên tốt hơn hết tôi để Bố Sơn làm công việc đó, Bà sẽ tự nhiên hơn.

Nếu sống lâu dài với Bà Nội, Bà sẽ là người nhường nhịn và chín bỏ làm mười. Tôi sẽ là đứa láu táu. Có điều tôi cũng đủ tỉnh táo để biết đánh giá sự nhường nhịn của những người xung quanh mình. Tôi đánh giá cao sự nhường nhịn của Bà. Thường tôi cũng biết cách bày tỏ sự công nhận đó của mình, nên tôi hy vọng Bà cảm nhận được chuyện đó.

Điều tôi hàm ơn Bà nhất là Bà đã tạo dựng một mối quan hệ nhiều cảm thông với mẹ tôi. Điều này đem lại cho mẹ tôi rất nhiều sự an ủi.

Bà và mẹ tôi đều lớn lên trong một môi trường nho giáo, làm phụ nữ là phải lo cho đủ mọi người. Lo đến quên cả bản thân. Vì mọi người nghĩ lo vậy mới đúng, nên họ khư khư giữ cái lo đó mà không nghĩ rằng đôi khi nên để cái lo đó cho người khác.

Tôi đã dành nhiều tâm trí để cảm nhận tình cảm giữa Bố Sơn và Bà Nội. Đó là thứ tình cảm đem lại sự ấm áp cho bất cứ ai. Tôi mong mẹ tôi nhận được tình cảm đó từ tôi hay anh Hùng. Tiếc là chúng tôi thuộc typ người khác, lạnh lùng và quá độc lập. Khó có thể nói là tôi không thương mẹ, nhưng tôi thương theo kiểu khác. Tôi rất quan tâm đến đời sống tâm linh và tinh thần của Bà. Vì rất quan tâm nên tôi đôi lúc riết róng với Bà, cái mà Bà có lẽ chẳng cần.

Mãi sau này tôi nhận ra mỗi người tự học bài học của mình. Và tôi thấy mình thật vô duyên khi mình vẫn khao khát Bà hiểu cái mà tôi hiểu. Về mặt này, tôi với Bà nói chuyện với nhau trên hai tần số rất khác nhau.

Tôi chỉ có cái khát khao này với mẹ tôi. Có lẽ vì tôi cảm thấy Bà rất phụ thuộc vào tôi, và tôi mong mỏi Bà không phụ thuộc vào tôi cũng như vào bất cứ ai nữa.

Tôi vẫn nghĩ cái tôi hiểu cho phép tôi sống tương đối độc lập không phụ thuộc về mặt tinh thần.

Nhưng nói đến đây mới lại nhớ mỗi lúc tôi có vấn đề, dù không nghiêm trọng, với bạn chồng, cái thanh thản thường nhật bất chấp những khó chịu trong ngày lại biến đâu mất. Thế mới biết một người bạn đời ân cần có thể âm thầm đem lại cho mình nhiều sự nâng đỡ như thế nào.

Cái đó mẹ tôi không hề được nhận.

Nhưng đời mọi thứ cũng không hoàn toàn là ngẫu nhiên. Không phải tự nhiên có người nhận được nhiều sự ân cần từ những người xung quanh, có người hay nhận được sự ghét bỏ, ganh tỵ. Tôi nghĩ ngoài vấn đề nghiệp duyên, có lẽ nó cũng liên quan đến sự biết ơn và sự nhìn nhận của từng người.

Tủm và các bạn ngựa (17.09.2011)

Tôi muốn kể về Tủm và các bạn ngựa (17.09.2011).

Nhiều chuyện về bọn trẻ con mà tôi nghĩ rằng tôi phải viết lại. Vậy mà tối thường chỉ viết lại được một phần nhỏ, thường lại không phải những moment joyfull với chúng nó. Tối cũng lại là lúc đầu óc không thật thư thái, viết chủ yếu như một công việc cần làm. Mặc dù trong quá trình viết tôi cũng có niềm vui.

Tuần trước Tủm cưỡi Ulli không có yên. Ulli bị một bạn ngựa đá nên bị thương, không thể đặt yên lên được.

Tủm gồng người trên ngựa, la oai oái „Mama“ khi Ulli không chịu nghe theo. Không có cái thúc ngựa nên ngựa không nghe lời. Lúc muốn nó đi nó lại phi. Cô giáo cứ vừa nhìn Tủm cong người trên ngựa, vừa cười. Cô nói Tủm là đứa không dễ bỏ cuộc, Tủm sẽ schaffen được.

Hôm đó và hôm sau Tủm bị đau mỏi hết cả người. Tủm kể lưng bạn ngựa cứng như sắt, và khi cưỡi mỗi lần hạ mông xuống là lại bị thanh sắt đó dập vào xương cụt. Không có yên nên cũng không có chỗ để chân để đứng cho mông không chạm lưng ngựa.

Hôm nay Tủm cưỡi Gismo, cũng một bạn màu nâu đen. Đó là bạn ngựa đực.

Bọn trẻ con đã giúp tôi có vertrauen với động vật hơn. Giờ tôi đã có thể ôm đầu ngựa giữ nó lại mà không sợ hãi. Hôm nay tôi nhìn vào mắt của Gismo và cảm tình với nó ngay lập tức. Một đôi mắt đen thật thông minh và hiền. Nó có vẻ cứng cổ hơn Ulli, nhưng tôi không ngại nó.

Lần đầu nhìn con ngựa Tủm sẽ cưỡi màu nâu sậm, tôi hơi tiếc và nghĩ giá nó màu trắng Tủm sẽ thích hơn. Nhưng Tủm bảo ok, màu nâu Tủm cũng thích. Hôm nay Gismo cũng màu nâu sậm, Tủm nói „ngựa Tủm cưỡi toàn màu nâu sậm“. Mẹ hỏi Tủm thích màu gì hơn, Tủm nói Tủm thích màu nâu.

Tủm thích cả 2 con Tủm cưỡi, mặc dù các bạn đều có những mặt này mặt kia làm khó cho Tủm. Tủm nói Tủm thấy các bạn hay lắm, ngộ. Cái cách Tủm kể về hai bạn làm người ta cảm thấy ngay Tủm thấy các bạn rất ngộ nghĩnh.

Gismo cũng lười nhác giống Ulli, nhưng có vẻ chịu phi hơn. Nó phi nhanh, đi trap cũng nhanh. Nó là con ngựa đực duy nhất trong nhóm và có vẻ nhanh hơn các bạn khác. Cô giáo cũng có ý cho Tủm một con ngựa nhanh nhẹn và dám làm hơn, hợp với Type của Tủm hơn.

Mẹ luôn thấy vui khi được đi chơi cùng một bạn, hoặc là Tủm, hoặc là Tí. Không biết có phải vì các bạn vui khi được đi riêng với mẹ, hay vì không có người kia để nói chuyện, mà các bạn rất chịu khó nói chuyện với mẹ. Từ chuyện này lan sang chuyện khác, không ngừng nghỉ.

Ngồi trong bóng râm chờ Tủm ăn kem, các bạn chó chạy ngoắng xung quanh. Tủm nhìn bạn chó nhỏ đang hù dọa bạn chó to và bật cười. Tủm nhận xét các bạn chó nhỏ bao giờ cũng tỏ vẻ rất tự tin, sủa rất to, còn các bạn chó to thì đực mặt đứng nhìn, không thèm phản ứng. Tủm bắt chước bạn chó nhỏ sủa, vừa sủa vừa vênh mặt lên, rối rít nhắng nhít. Sau đó Tủm bắt chước bạn chó to, mặt nghệt như ngỗng ỉa, nhìn ngây ngô một lúc rồi bỏ đi.

Mẹ được một phen cười thoải mái. Tủm luôn rất hài hước khi bắt chước các bạn động vật. Mà Tủm rất thích bắt chước các bạn động vật và trẻ con.

Hỏi Tủm quen với bạn nào hơn, chó hay ngựa. Tủm bảo với cả hai. Tôi luôn ngạc nhiên sao Tủm biết nhiều về các bạn chó thế, giống này tên gì, sẽ cao bao nhiêu. Hỏi từ đâu Tủm biết, Tủm bảo kinh nghiệm. Do Tủm hỏi chủ của các bạn chó khác nhau trên đường đi.

Tủm rất dạn dĩ và không ngại hỏi khi nó cần biết gì. Tôi nghĩ điều này Tủm học được của Samira. Tôi muốn viết về cô bé này từ lâu, về cả Emily nữa. Sẽ có hôm tôi sẽ viết.

Thư gửi Bà Nội (26.11.2009)

Thư gửi Bà Nội (26.11.2009)

Con chào Bà nội,

con cảm thấy Bà nội là người ưa những gì chân thành, những gì là thật xuất phát tự đáy lòng, Bà không ưa sự giả dối, sự xu nịnh, chính vì thế con rất ngại nói chuyện với Bà nội qua phone, mặc dù thế là không đúng với phận dâu con. Điều đó làm con luôn cảm thấy áy náy trong lòng. Những câu hởi xã giao thông thường, ai cũng có thể làm được, vậy mà với con nó rất khó.

Con nghe Bà Ngoại kể chuyện Bà nội quan tâm thăm hỏi động viên như thế nào, con cảm thấy rất hàm ơn Bà Nội. Mẹ con là người phụ nữ có nhiều thăng trầm trong tình cảm. Mới 3 tuổi đã mất mẹ, bố thì đi công tác không ở nhà, đứa trẻ đó bơ vơ vật vạ hết nhà này sang nhà khác. Sau này Bà phải nuôi con một mình, ít được nhờ vả người thân, chắc chắn có nhiều cơ cực. Rồi với bố con, hôn nhân cũng không thật hạnh phúc. Con gái duy nhất (là con) lại cũng ít gần, ít biết thông cảm sẻ chia với mẹ, nếu không nói là còn có những hành động câu nói làm mẹ phải suy nghĩ khổ sở. Những điều đó làm nên một Bà Ngoại ngày nay. Đối với mẹ con, là người rất có nhu cầu được sẻ chia, được thông cảm, chỉ cần ai đó nghe, thông cảm với Bà, đã là rất quí rồi. Đó là điều Bà nội đang làm với mẹ con, mặc dù con biết Bà rất ít thời gian và rất bận với mọi chuyện nhà cửa, với Cụ Ngoại và 2 đứa nhỏ. Con cảm nhận được một sự thông cảm sâu xa của Bà Nội, không chỉ với mẹ con, mà cả với các số phận kém may mắn của mọi người.

Với cương vị mẹ chồng, con nghĩ Bà Nội đã rất độ lượng với con. Con thấy mình vụng về trong nhiều mặt. Mỗi khi bàn đến chuyện mẹ chồng nàng dâu, con vẫn thường nói với bạn Sơn, nếu có sống chung với bà Nội, con chỉ thương Bà Nội sẽ phải chịu đựng con. Con ít kiên nhẫn và ít biết chịu đựng để giải quyết, hòa giải các mâu thuẫn. Trong cuộc sống gia đình, bạn Sơn nhường nhịn con nhiều. Mỗi lần như vậy, con lại thấy hàm ơn, hàm ơn cả bạn Sơn, lẫn Ông Bà nội, vì Ông Bà nội bao giờ cũng thấp thoáng đâu đó trong bạn Sơn, trong cách bạn ấy cư xử, suy nghĩ, hành động. Điểm mạnh, đồng thời cũng là điểm yếu của con, là sống thật với bản thân, không hoa hòe hoa sói, rất tin vào con người, và hướng thiện. Có lẽ vì thế mà bạn Sơn bạn ấy chấp nhận được con người của con (ít ra là cho đến bây giờ).

Với Hồng Minh và Diệu Anh, con không có nhiều cơ hội để tiếp xúc, nhưng qua những lần gặp nhau ngắn ngủi, con cũng cảm nhận được tấm lòng và thiện ý của mọi người. Cùng với bạn Sơn, cả 3 đứa con của Ông Bà nội đều có những thiện tính cơ bản mà ai cũng mong muốn con mình có được, sự thông cảm, lòng yêu thương với mọi người, rất có trách nhiệm với người thân, bạn bè, có cách nhìn cuộc sống lạc quan, rõ ràng, lành mạnh, và từ đó có cách hành động cư xử hợp lý.

Một thời gian ngắn sống cạnh Ông Nội, con cũng cảm nhận được tình yêu rộng lớn của Ông, sự hồ hởi thích sẻ chia của Ông. Con chắc chắn đã không ít lần làm Ông Bà phải phiền lòng vì cách cư xử không lễ độ, ít tình cảm của mình. Về điều này, con chỉ có thể xin Ông Bà tha thứ.

Nhân hôm nay ít việc, con ngồi tâm sự vài dòng với Bà Nội. Con mong Bà Nội khỏe,

P.S. Không biết thư này tôi có gửi cho Bà Nội chưa, có lẽ là chưa. Đôi khi tôi có khó khăn trong việc bày tỏ tình cảm của mình bằng lời, và tôi hay làm bằng cách viết.
Khi gặp nhau không hiểu sao tôi cứ thích đùa cợt trêu chọc.
Có lẽ do văn hóa trong gia đình, hay do văn hóa người Việt như thế ?

Bà có vẻ cũng không lấy làm điều với cái vẻ ồn ào nửa thật nửa đùa của tôi. Bà chấp nhận tôi như tôi có, đoảng vị tí, nhưng không giả dối.