Xem các bài viết

Cái sự già (29.09.2011)

Chắc tôi sang cái tuổi già rồi, nên thấy càng ngày càng tâm đắc với ông cha ta.

Mấy câu ca dao tục nghữ đọc cứ mòn cả mép, mà đến bây giờ mới ngẫm nghĩ và thấy đúng.

Tiên học lễ
Hậu học văn

Học lễ bao gồm cả học cách sống.

Thời chúng tôi, không ai dạy cách sống cả. Họ dạy phải lễ phép với thày cô, nghe lời bố mẹ, đó không phải cách sống. Cách sống bao trùm rộng lớn hơn. Có lễ với bản thân, người ta mới có lễ với người khác. Một đứa trẻ được tôn trọng tự nó sẽ tôn trọng người khác.

Tôi là đứa trẻ ngoan như bất kỳ đứa con gái nào khác. Lễ phép, chả nói nổi một câu bậy bạ nào. Thày cô nói gì tôi làm theo răm rắp.

Nhưng tôi nghĩ tôi không có lễ. Bây giờ tôi mới đang lò dò học lễ phép, học tôn trọng bản thân.

Một đứa trẻ được sống trong gia đình có lễ, hoặc có ông bà là người hiểu biết và đã đến cái tuổi biết lễ, cái lễ nó dễ dàng ngấm vào người.

Một đứa trẻ đã có tư duy tốt, thể hiện qua việc chơi tốt, hoặc học tốt môn học nào đó,… thì không cần nhồi nó cũng từ từ tiếp thu tất cả những cái gì cần thiết cho nó vào từng thời điểm.

Tôi đã bị nhồi về văn mà không có lễ.
Tôi đã bị nhồi, và giờ tôi cũng có xu hướng nhồi bọn trẻ con.
Tôi cứ luôn phải phanh mình lại.
Nhưng tôi phanh thì nhà trường lại thúc đít tôi, và tôi lại nhồi.
Hay đi đâu chơi thấy con nhà người khác giỏi quá, tôi lại lên máu nhồi.

Vì bản thân học hành cũng không tồi, nhưng nhìn ra thấy cái hội học vừa phải hồi xưa họ nhiều người rất thành công trong cuộc sống, nên riêng về chuyện học hành trong trường học tôi không thích nhồi. Không nhồi là vì thấy nhồi cũng chẳng hơn gì, chứ không phải vì tôi không có máu nhồi.

Cái làm bệ phóng cho trẻ con chính là niềm vui. Khi chúng có sự say mê, có niềm vui, sẽ có lúc chúng phát triển rất nhanh. Không chỉ phát triển, chúng quen sống và làm việc với niềm vui. Chúng học cách sống và làm việc với niềm vui.

Cái này là cái về sau tôi vỡ ra và đang học. Chưa ai dạy tôi phải sống với niềm vui cả. Tôi chỉ lờ mờ thấy cái niềm vui đó trong những quyển sách về các nhân vật đã tỉnh ngộ. Hoặc sách của những người đã tỉnh ngộ hoặc sắp tỉnh ngộ.

Ai cũng đi tìm niềm vui, nhưng ít ai sống với niềm vui.

Một cây làm chẳng nên non
Ba cây tụm lại nên hòn núi cao

Đây là điều cả dân tộc việt nam phải học, chứ chẳng phải cá nhân ai.

Làm việc với các bạn Đức đến hàng chục năm, đây là điều gần đây tôi cảm nhận rõ ràng.

Mỗi người có một vai trò trong cả guồng máy, không có vai trò nào quan trọng hơn vai trò nào. Nếu mỗi người chăm chỉ làm việc của mình như một con kiến cần mẫn trong tổ kiến, nhiều việc sẽ nên trò.

Trẻ con nên được dậy điều này. Để trẻ con học được điều đó, chính người lớn cũng phải thấm nhuần.

Gia đình là guồng máy nhỏ, trong đó mỗi người một việc, hài hòa, không người hơn, không người kém.

Trẻ con mỗi đứa một vẻ, mỗi đứa sẽ gánh một trọng trách riêng về sau. Chúng phải ý thức được chuyện đó. Mọi việc đều quan trọng như nhau.

Wallberg

Wallberg nằm gần Tegernsee, cách Munich khoảng 1 tiếng đi xe. Hôm nay trời khá đẹp, nên nhiều người đi về hướng đó. Đường tắc nên khi đi và về đều dài thêm gần tiếng.

Tí không muốn đi cùng bố mẹ. Anh chàng có hẹn với cô giáo dạy nhạc lúc 17:00. Anh có nhiệm vụ đệm đàn cho một bạn khác trong kỳ thi tới đây, nên hai bạn hay phải gặp nhau ở nhà cô giáo thêm một buổi để ghép với nhau.

Kể cũng buồn cười các cậu bé này. Tí thì không thích đi thi, cậu bé kia lại thích đi thi, thế mà sao cô lại ghép Tí đánh cùng cậu bé kia. Mà Tí không phản đối cô mới lạ. Ở nhà mà bố mẹ yêu cầu thì chắc chắn là cậu xua tay nguây nguẩy rồi. Nghe chừng cậu bé kia tuy thích nhưng tập có vẻ chật vật. Tí thì tưng tửng, mỗi khi bố mẹ hỏi thì cậu trả lời nhát gừng, không nhiệt tình lắm.

Đến Wallberg đã 3 giờ chiều, chúng tôi quyết định chỉ đi tuyến ngắn, 1 tiếng rưỡi, rồi lại đi bộ xuống. Thường chúng tôi hay đi bộ lên đỉnh núi rồi đi cáp treo xuống, vì bạn chồng hay bị đau đầu gối nếu phải đi xuống. Lần này không kịp lên đỉnh núi vì quá muộn.

Đi leo núi hơi giống đi thiền. Cứ phải đi túc tắc chậm rãi từng bước một mới mong đi lâu. Thường chỉ cần đi 10 phút là mồ hôi đã túa ra. Đi núi một ngày thì bằng đi sauna (tắm hơi) một buổi. 

Phía dưới đường thường đi dưới bóng cây, thỉnh thoảng mới có khoảng trống có nắng. Cứ chỗ nào có cảnh đẹp là lại có một cái ghế để người đi ngồi nghỉ.

Phía trên đỉnh núi thường có đường panarama, vòng vòng các phía để nhìn phong cảnh phía dưới. Đường trên đỉnh núi thường rất nắng. Phong cảnh hùng vĩ, trùng trùng điệp điệp, nhìn được rất xa ra các đỉnh núi hàng xóm. Đôi khi có gió lồng lộng, mát rượi, một cảm giác thênh thang. Nhiều người nghiện leo núi, có lẽ họ nghiện cảm giác này – thênh thang.

Lần này đi ít, nên đi bộ xuống dưới chỉ hơi bị chùng chân, nhưng không bị đau đầu gối. Rất là tuyệt. Quán giữa đường có buttermilch, một loại sữa tươi để hơi lên men, chỉ hơi chua. 

 

Tí và những cái móng tay (20.09.2011)

Móng tay Tí mọc rất nhanh. Vừa cắt tuần trước tuần sau lại một vành đen ngòm trên đầu các ngón tay.

Bố hay hỏi Tí để móng tay để làm gì, có phải để móc đít không?

Hôm qua may quá mẹ đã cắt móng tay cho Tí. Hôm nay Tí có giờ học đàn. Ông giáo, thầy Rolfes đã quá quen với những cái móng tay đen đen dài dài của hai chị em. Chị Tủm từ hồi lên lớp 3 đã biết tự cắt móng tay, có lẽ chị ấy biết ngượng. Sau này không bao giờ thấy móng tay chị ấy dài.

Mẹ hỏi thầy Rolfes có hỏi vì sao móng tay các bạn lại dài thế không, Tủm nói thầy có hỏi.

Tôi có thể tưởng tượng ra cảnh thầy hỏi Tí như thế nào. Tí sẽ coi như điếc và hỏi lại thầy một câu hỏi không liên quan đến cái móng tay. Rồi thầy chắc sẽ lại vừa cười vừa trả lời, không quên quay lại câu hỏi về cái móng tay sau đó.

Cậy ra một câu trả lời có đầu có cuối ở anh Tí là một điều khó khăn. Có vẻ như anh chàng coi đó không phải là việc của mình.

Còn nếu anh trả lời, chẳng hạn câu hỏi sao Tí hâm thế, nếu người hỏi là mẹ, Tí sẽ gào lên „Tí thích mẹ“. Nếu người hỏi là Bố, Tí sẽ buông thõng „Bố hâm thế“. Dùng từ nào Tí trả lời lại ngay từ đấy, thay mỗi từ Tí bằng bố hoặc mẹ hoặc Tủm, tùy người nói.

Mẹ có thời gian ngượng với đám móng tay của Tí. Chỉ nhớ ra chuyện cắt móng tay vào lúc đón Tủm Tí đi học đàn về, tức toàn cắt sau khi chúng đã lướt trên đám phím đàn trắng phau của thầy, để rồi tuần sau đôi bàn tay lại xinh xinh mười móng tay đen.

May thầy Rolfes cũng dễ tính. Nói đúng ra thầy khó tính lúc ban đầu, nhưng chả hiểu sao thầy lại rất dễ tính sau này. Tôi nghĩ một phần vì chúng tôi chung thủy với Thầy, trong khi đám học sinh khác dần dần cuốn gói cả. Mầy đứa con gái thì kêu thầy chuyên môn ngủ khi chúng nó đánh đàn.

Tôi thấy may mà thầy ngủ được, không chắc thầy cũng phát rồ với ngón đàn của các chàng các nàng, ngồi ị ra một lúc mới đánh được một nốt.

Cả ngày làm việc không làm lưng và cổ tôi cứng lại bằng 10 phút ngồi kèm Tí tập đàn. Cái lưng của nó căng cứng, đôi mắt nhìn trừng trừng vào bản nhạc, vai cong lên như rặn ra từng nốt, làm tôi thấy căng thẳng.

Thầy ngủ được là tốt.

Thầy lại có vẻ không bon chen cho học trò đi thi thố này nọ. Mà bon chen cũng chẳng được. Đám học trò của thầy, ngoài một cậu đánh rất khá (hơn Tủm 2 lớp), chả còn đứa nào có thể đánh một bài không lỗi trước giám khảo, chưa nói đến đánh hay.

Có lần thấy bọn trẻ con nước mắt lưng tròng sau buổi học, tôi hỏi thầy mắng à. Tủm nức nở rằng Tủm đánh bình thường, mà thầy cứ bảo sai. Thấy thương hai đứa trẻ con, nhưng cũng thông cảm với thầy. Chả hiểu sao sau này tôi thấy rất quý và thông cảm với thầy.

Hồi đầu tôi có cảm giác thầy bất mãn. Thầy là ông thầy đàn piano duy nhất trong đám các bà. Các cô khác thì học sinh đi thi giải này giải nọ rất xúng xính.

Hôm Tủm Tí bị mắng cũng đúng hôm sau khi ảnh của các học sinh (của các cô khác) có giải được đăng trên báo làng. Không biết có phải vì vậy mà thầy thấy đám học trò của mình bất tài quá rồi giận cá chém thớt không.

Sau này thấy thầy thoải mái ra. Có hôm lúc tôi đến đón, thầy bảo Tí phải tập nhiều hơn ở nhà. Tôi quay lại hỏi Tí có làm được không? Tí đáp lại bằng cái mặt ngệt kiểu chả hiểu người ta hỏi gì. Thầy nghé sát mặt vào mặt nó: Nếu Tí không tập, thầy sẽ gọi công an đến kèm Tí học. Tí ngơ ngác hỏi, nếu công an đến có phải trả tiền cho công an không. Thầy cười phá lên „Có, mày phải tự trả tiền“, rồi lại một mẩu đối thoại tiếp tục giữa hai thày trò, tịnh chả liên quan gì đến chuyện tập đàn của Tí.

Về Tủm thì do mẹ luôn khẳng định Tủm rất chịu tập ở nhà, nên thầy không đưa yêu cầu đó ra. Thực ra Tủm chỉ không chống lại khi mẹ nhắc Tủm tập thôi, chứ chị chàng cũng nhấp nhổm 10 phút là cùng, nhiều thì 20 phút khi chị có hứng, không đạt được định mức 30 phút như thầy yêu cầu. Chưa kể trong tuần cũng chỉ có 2-3 ngày các bạn tập được đàn buổi chiều.

Chuyện không chống lại của Tủm đã làm mẹ cảm thấy nhẹ người đi rất nhiều rồi. Cả hai bạn mà cùng càu nhàu ca cẩm giống Tí, khá là mệt mỏi. Bảo thôi các bạn bỏ đàn đi thì không chịu bỏ. Lý do của Tí rất đơn giản „Mọi người ai cũng biết đàn gì đó, Tí không học thì lấy gì để biểu diễn“.

Tính ra Tủm cũng đã học được gần 5 năm với Thầy. Tủm bắt đầu học từ khi tròn 5 tuổi. Thầy cứ đến hôm học đến nhà trẻ đón Tủm, dậy cho Tủm chắc được 10 phút, rồi lại hai thầy cháu quay trở lại nhà trẻ. Tổng cộng là 30 phút cả đưa đón lẫn học.

Tí cũng như thế. Tí bắt đầu muộn hơn, khi Tí được 5 tuổi rưỡi. 1-2 năm đầu Tủm Tí học kiểu được chút nào hay chút nấy, không có sự kèm cặp thúc ép của mẹ.

Tôi nhớ đến lúc Tủm giữa lớp 1, thầy bắt đầu đòi hỏi chị tập nhiều hơn. Xảy ra cuộc tranh luận khá căng thẳng giữa tôi với thầy, trước mặt bọn trẻ con. Sau đó vài lần nữa đề cập đến vấn đề này, để cuối cùng thầy chấp nhận không chờ đợi quá nhiều và thúc ép bọn trẻ con nữa. Sự thoải mái qua lại này cũng là lý do khiến thầy sau này trở nên dễ tính hơn nhiều.

Đám móng tay của Tí nhờ vậy không trở thành đề tài lớn.

Móng chân của Tí thì quoặt quẹo luôn, vì phải uốn mình cho hợp với cái giầy chật chội của Tí.

Ồ, ngày mai anh chàng có đá bóng. Anh cu đồng ý đi đá bóng ngày mai. Chắc sức anh cu đã đủ để một tuần đá bóng hai ngày. Năm trước anh nói rằng anh thích đá bóng, nhưng một lần một tuần là đủ rồi. Không biết chú Trainer có cho Tí tụt hậu vào nhóm dự bị không? Chứ tôi thì chả có ý định thuyết phục Tí đi đá thi trong khi nó không thích.

Chuyện móng tay đen của Tí còn dài, liên quan đến cái gọi là sự sạch sẽ. Nhưng tôi sẽ viết lúc khác.

Bà nội về (20.09.2011)

Bà nội đã về, từ hôm thứ 7. Tủm nói Tủm nhớ Bà. Lúc tiễn Bà đi nó rơm rớm nước mắt mấy lần. Mẹ thấy Tủm buồn mẹ cũng rơm rớm nước mắt theo. Tủm chắc nghĩ vì mẹ cũng nhớ Bà giống nó. Thực ra mẹ thương Tủm, thương cái tính quyến luyến của cô bé tuổi lên 10. Bà nội mẹ cũng thương, nhất là nhìn dáng Bà đi một mình cô độc, nhưng sẽ không làm mẹ rơm rớm nước mắt. Nghĩ về tình thương của Bố dành cho Bà, nghĩ về nỗi buồn của Bà nội khi xa con trai còn khiến mẹ động đậy hơn.

Đôi khi tôi vẫn cảm thấy một nỗi buồn sâu xa trong Bà. Tôi không lý giải được nó. Những lúc cạnh con trai, tôi thấy bà cười và nói chuyện thật vui. Hay Bà nghĩ đến lúc phải xa con trai? Tôi vốn ngại không chen vào giữa những mối quan hệ thân thiết, nên cũng hay để bố Sơn ngồi với Bà một mình. Suy cho cùng Bà chỉ có vài tuần ở với con.

Tôi cũng không thích chụp ảnh vì Bà mất tự nhiên khi tôi giơ máy ảnh. Nên tốt hơn hết tôi để Bố Sơn làm công việc đó, Bà sẽ tự nhiên hơn.

Nếu sống lâu dài với Bà Nội, Bà sẽ là người nhường nhịn và chín bỏ làm mười. Tôi sẽ là đứa láu táu. Có điều tôi cũng đủ tỉnh táo để biết đánh giá sự nhường nhịn của những người xung quanh mình. Tôi đánh giá cao sự nhường nhịn của Bà. Thường tôi cũng biết cách bày tỏ sự công nhận đó của mình, nên tôi hy vọng Bà cảm nhận được chuyện đó.

Điều tôi hàm ơn Bà nhất là Bà đã tạo dựng một mối quan hệ nhiều cảm thông với mẹ tôi. Điều này đem lại cho mẹ tôi rất nhiều sự an ủi.

Bà và mẹ tôi đều lớn lên trong một môi trường nho giáo, làm phụ nữ là phải lo cho đủ mọi người. Lo đến quên cả bản thân. Vì mọi người nghĩ lo vậy mới đúng, nên họ khư khư giữ cái lo đó mà không nghĩ rằng đôi khi nên để cái lo đó cho người khác.

Tôi đã dành nhiều tâm trí để cảm nhận tình cảm giữa Bố Sơn và Bà Nội. Đó là thứ tình cảm đem lại sự ấm áp cho bất cứ ai. Tôi mong mẹ tôi nhận được tình cảm đó từ tôi hay anh Hùng. Tiếc là chúng tôi thuộc typ người khác, lạnh lùng và quá độc lập. Khó có thể nói là tôi không thương mẹ, nhưng tôi thương theo kiểu khác. Tôi rất quan tâm đến đời sống tâm linh và tinh thần của Bà. Vì rất quan tâm nên tôi đôi lúc riết róng với Bà, cái mà Bà có lẽ chẳng cần.

Mãi sau này tôi nhận ra mỗi người tự học bài học của mình. Và tôi thấy mình thật vô duyên khi mình vẫn khao khát Bà hiểu cái mà tôi hiểu. Về mặt này, tôi với Bà nói chuyện với nhau trên hai tần số rất khác nhau.

Tôi chỉ có cái khát khao này với mẹ tôi. Có lẽ vì tôi cảm thấy Bà rất phụ thuộc vào tôi, và tôi mong mỏi Bà không phụ thuộc vào tôi cũng như vào bất cứ ai nữa.

Tôi vẫn nghĩ cái tôi hiểu cho phép tôi sống tương đối độc lập không phụ thuộc về mặt tinh thần.

Nhưng nói đến đây mới lại nhớ mỗi lúc tôi có vấn đề, dù không nghiêm trọng, với bạn chồng, cái thanh thản thường nhật bất chấp những khó chịu trong ngày lại biến đâu mất. Thế mới biết một người bạn đời ân cần có thể âm thầm đem lại cho mình nhiều sự nâng đỡ như thế nào.

Cái đó mẹ tôi không hề được nhận.

Nhưng đời mọi thứ cũng không hoàn toàn là ngẫu nhiên. Không phải tự nhiên có người nhận được nhiều sự ân cần từ những người xung quanh, có người hay nhận được sự ghét bỏ, ganh tỵ. Tôi nghĩ ngoài vấn đề nghiệp duyên, có lẽ nó cũng liên quan đến sự biết ơn và sự nhìn nhận của từng người.

Tủm và các bạn ngựa (17.09.2011)

Tôi muốn kể về Tủm và các bạn ngựa (17.09.2011).

Nhiều chuyện về bọn trẻ con mà tôi nghĩ rằng tôi phải viết lại. Vậy mà tối thường chỉ viết lại được một phần nhỏ, thường lại không phải những moment joyfull với chúng nó. Tối cũng lại là lúc đầu óc không thật thư thái, viết chủ yếu như một công việc cần làm. Mặc dù trong quá trình viết tôi cũng có niềm vui.

Tuần trước Tủm cưỡi Ulli không có yên. Ulli bị một bạn ngựa đá nên bị thương, không thể đặt yên lên được.

Tủm gồng người trên ngựa, la oai oái „Mama“ khi Ulli không chịu nghe theo. Không có cái thúc ngựa nên ngựa không nghe lời. Lúc muốn nó đi nó lại phi. Cô giáo cứ vừa nhìn Tủm cong người trên ngựa, vừa cười. Cô nói Tủm là đứa không dễ bỏ cuộc, Tủm sẽ schaffen được.

Hôm đó và hôm sau Tủm bị đau mỏi hết cả người. Tủm kể lưng bạn ngựa cứng như sắt, và khi cưỡi mỗi lần hạ mông xuống là lại bị thanh sắt đó dập vào xương cụt. Không có yên nên cũng không có chỗ để chân để đứng cho mông không chạm lưng ngựa.

Hôm nay Tủm cưỡi Gismo, cũng một bạn màu nâu đen. Đó là bạn ngựa đực.

Bọn trẻ con đã giúp tôi có vertrauen với động vật hơn. Giờ tôi đã có thể ôm đầu ngựa giữ nó lại mà không sợ hãi. Hôm nay tôi nhìn vào mắt của Gismo và cảm tình với nó ngay lập tức. Một đôi mắt đen thật thông minh và hiền. Nó có vẻ cứng cổ hơn Ulli, nhưng tôi không ngại nó.

Lần đầu nhìn con ngựa Tủm sẽ cưỡi màu nâu sậm, tôi hơi tiếc và nghĩ giá nó màu trắng Tủm sẽ thích hơn. Nhưng Tủm bảo ok, màu nâu Tủm cũng thích. Hôm nay Gismo cũng màu nâu sậm, Tủm nói „ngựa Tủm cưỡi toàn màu nâu sậm“. Mẹ hỏi Tủm thích màu gì hơn, Tủm nói Tủm thích màu nâu.

Tủm thích cả 2 con Tủm cưỡi, mặc dù các bạn đều có những mặt này mặt kia làm khó cho Tủm. Tủm nói Tủm thấy các bạn hay lắm, ngộ. Cái cách Tủm kể về hai bạn làm người ta cảm thấy ngay Tủm thấy các bạn rất ngộ nghĩnh.

Gismo cũng lười nhác giống Ulli, nhưng có vẻ chịu phi hơn. Nó phi nhanh, đi trap cũng nhanh. Nó là con ngựa đực duy nhất trong nhóm và có vẻ nhanh hơn các bạn khác. Cô giáo cũng có ý cho Tủm một con ngựa nhanh nhẹn và dám làm hơn, hợp với Type của Tủm hơn.

Mẹ luôn thấy vui khi được đi chơi cùng một bạn, hoặc là Tủm, hoặc là Tí. Không biết có phải vì các bạn vui khi được đi riêng với mẹ, hay vì không có người kia để nói chuyện, mà các bạn rất chịu khó nói chuyện với mẹ. Từ chuyện này lan sang chuyện khác, không ngừng nghỉ.

Ngồi trong bóng râm chờ Tủm ăn kem, các bạn chó chạy ngoắng xung quanh. Tủm nhìn bạn chó nhỏ đang hù dọa bạn chó to và bật cười. Tủm nhận xét các bạn chó nhỏ bao giờ cũng tỏ vẻ rất tự tin, sủa rất to, còn các bạn chó to thì đực mặt đứng nhìn, không thèm phản ứng. Tủm bắt chước bạn chó nhỏ sủa, vừa sủa vừa vênh mặt lên, rối rít nhắng nhít. Sau đó Tủm bắt chước bạn chó to, mặt nghệt như ngỗng ỉa, nhìn ngây ngô một lúc rồi bỏ đi.

Mẹ được một phen cười thoải mái. Tủm luôn rất hài hước khi bắt chước các bạn động vật. Mà Tủm rất thích bắt chước các bạn động vật và trẻ con.

Hỏi Tủm quen với bạn nào hơn, chó hay ngựa. Tủm bảo với cả hai. Tôi luôn ngạc nhiên sao Tủm biết nhiều về các bạn chó thế, giống này tên gì, sẽ cao bao nhiêu. Hỏi từ đâu Tủm biết, Tủm bảo kinh nghiệm. Do Tủm hỏi chủ của các bạn chó khác nhau trên đường đi.

Tủm rất dạn dĩ và không ngại hỏi khi nó cần biết gì. Tôi nghĩ điều này Tủm học được của Samira. Tôi muốn viết về cô bé này từ lâu, về cả Emily nữa. Sẽ có hôm tôi sẽ viết.