Xem các bài viết

Cái tủ lạnh đầy ứ các thứ, có những góc bị bỏ quên mà khi sờ đến toàn một đống rau nhão nhoẹt vì đã sắp thối.

Đó là tình trạng ở nhà tôi hàng năm liền, nếu không nói là hàng chục năm liền.

Lúc đầu thì bảo con cái còn bé, bận bụi tối đầu tối mũi, người lúc nào cũng trong trạng thái lơ lơ thiếu sức, nên trình trạng đó đã từng được coi là chuyện bất khả kháng. Quả thật có những thời gian dài cho phép mình ở tình trạng điếc mũi mù mắt, coi như không nhìn thấy nhà cửa lộn xộn con cái lôi thôi lếch thếch. Mọi thứ ở mức độ chấp nhận được, để còn cảm thấy mình sống trên mức “tồn tại” một tí.

Sau này rõ ràng chẳng bận bịu gì nhiều, khi cần thì vẫn có thể nhảy lên xe ra cửa hàng mua, nhưng tủ lạnh vẫn thường xuyên ở tình trạng đầy ứ. Đi mua vẫn cứ ham mua cho rõ nhiều, mà không có một bức tranh rõ ràng trong đầu mình sẽ làm gì với những đồ đã mua. Có vẻ như mua để đấy , để nhỡ khi mình cần thì có ngay. Trình trạng có khá lên so với trước đây, nhưng 1, 2 đống rau gần thối trong các góc, hoặc đồ từ mấy hôm trước để lại lưu cữu vẫn xảy ra không phải hàng ngày thì cũng hàng tuần.

Rồi đến những thời điểm cảm thấy rất khó chịu với một cái tủ lạnh đầy. Không cần đầy ứ, chỉ đầy đến mức phải lôi cái này ra mới lấy được cái kia, là đã thấy có gì lấn cấn rồi.

Cuối cùng thì giờ cũng đã đạt được một cái tủ lạnh tương đối rỗng, sáng, thấy ngay cái gì nằm ở đâu.

Mở ra nhìn vào thấy thơ thới nhẹ nhàng.
Mà vẫn thấy đủ, không hề thiếu, mới lạ.

Có dòng văn học cách mạnh, vì nó được sinh ra trong thời cách mạng, thì cũng phải có dòng văn học xong nồi nhỉ. Vì lúc các bà đang loay hoay với xong nồi, cũng có một loại văn chương phát sinh, tuy nhỏ nhặt tỉ mỉ tí, nhưng thiết nghĩ, trên đời này, có to phải có bé, có vĩ đại phải có đơn sơ, mới thành một cái gì trọn vẹn sống động.

Heheh, giờ thì quay lại văn xong nồi.

Hôm trước về nhà thấy chị mách tội em, em cãi lại chị, ỏm củ tỏi, điếc hết cả tai. Sau một hồi sát phạt nhau, chị quày quả đi lên nhà.

Chung quy tại chị cho rằng em ăn hết đồ buổi trưa mà không để cho chị phần nào, vậy mà dám bắt chị thu dọn hết nửa phần xong nồi.

Nhà cửa êm ả lại, thấy nhẹ bẫng cả người. Mẹ bèn lân la đến bên cất giọng từ tốn hỏi lại cu Tí, hóa ra câu chuyện có hơi khác tí.

Buổi trưa Tí gọt khoai để rán. Tí hỏi chị „có thích ăn khoai không để Tí để lại“, Tủm bảo có. Tí làm xong, ăn hết sạch, để lại có 2 miếng bọ. Chị Tủm xuống, nhìn 2 miếng bọ còn sót lại trong chảo, ngán ngẩm. Tuy ấm ức nhưng chị vẫn chén bay. Rồi chị thu vài thứ trên bàn, vì biết mẹ không muốn nhìn thấy quá nhiều thứ ngổn ngang.

Mẹ hỏi sao Tí không nấu cho chị? Chị tưởng là Tí nấu cho chị, mà chỉ để lại cho chị có 2 miếng. Tí bảo „Tí đã bảo Tủm rồi, con phải ăn nhanh để đi học, mà chảo thì bé tí, chỉ nấu vừa cho Tí ăn thôi. Tí đã cố ý để lại cho chị 3 củ khoai để chị tự nấu.“

Hahah, cái này gọi là sự hiểu lầm. Cái sự hiểu lầm này nó diễn ra hàng ngày, hàng giờ. Trong cả những tình huống mà người ta không hề nghi ngờ có thể có sự hiểu lầm.

Mẹ bảo, thế thì Tủm hiểu lầm Tí rồi, chị nghĩ là con đã hỏi vậy có nghĩa là con nấu cho chị. „Cái chảo bé tí mà, mà Tí lại phải đi học ngay, làm gì có thời gian nấu cho Tủm“, thằng cu phân trần, mặt nghệt ra.

„Thế thì lên nói chuyện lại đi, để chị đỡ bực mình“. Anh cu không phản đối, nhưng không hiểu có nói lại với con chị không, mẹ sau đó quên không hỏi.

Câu ngắn thứ 2 Tí đã nói hôm qua – „Tại Tí giống mẹ, Tí thiếu nghị lực“ …

Cả nhà ngồi bàn về tiếng Đức của Tí và bài kiểm tra được 5 điểm của cậu. Cậu rất vất vả để hiểu một đoạn văn bằng tiếng Đức giống như những người khác. Khi đọc cậu chắt lọc kiến thức theo một kiểu nào đó, cái kiểu không giúp ích gì cho việc trả lời câu hỏi.
Cậu cứ đọc dòng cuối quên dòng đầu, thành ra đọc xong rồi vẫn không thể trả lời câu hỏi. Cứ mỗi một câu hỏi cậu lại phải đọc lại từ đầu một lần.

Tôi đã từng nói chuyện nhiều lần về tiếng Đức của cu Tí với các bạn chỗ làm. Phần lớn họ là đồng nghiệp nam, và phần lớn họ đều tư duy rất khá. Giờ đây họ viết tài liệu, hoặc trình bày một vấn đề đều rất rõ ràng khúc triết, tuy vậy nhiều người đã từng rất vất vả với tiếng Đức ở trường phổ thông. Thậm chí một ông suýt phải ra khỏi Gym vì điểm tiếng Đức quá tồi, giờ đây ông ấy lại nói năng như thần, trên trời dưới bể có gì ông ấy đều biết cả, và say sưa hướng dẫn tỉ mỉ nếu có ai cần.

Nên thấy tình trạng của Tí không phải là tình trạng cá biệt. Tí vẫn có chút hy vọng có tương lai không tồi.

Bố thì cho rằng nếu luyện đọc thì tiếng Đức sẽ khá hơn, mẹ thì nghi ngờ, tuy vậy thấy bố có vẻ lo lắng quá, mẹ bàn với Tí sẽ cố gắng đọc cái gì đó ,mỗi ngày một chút.

Mẹ đề ra mỗi ngày 10 phút đọc. Anh tuy cũng có suy nghĩ về thứ tiếng Đức lùn tì của mình, nhưng vẫn loay hoay tìm cách thoái thác, với cái cớ có đọc cũng chẳng đem lại gì. Rằng thì là anh cần có người nhắc anh đọc, rồi cần có người ngồi cạnh khi anh đọc.

Vì … anh nhăn nhở quay sang mẹ „Tí giống mẹ, Tí có ít nghị lực lắm“…

Heheh, giờ thì anh nhận là giống mẹ. Trước đây, chính anh gán cho mẹ cái chữ „ít nghị lực“, khi mẹ thú nhận mẹ không thể nhịn ăn được khi có đồ ăn bày trước mặt. Mẹ bảo mẹ nghị lực kém, và với tuổi tác sẽ càng ngày càng kém đi.

Khổ thế anh ạ, anh thì ít nghị lực đọc, mẹ thì ít nghị lực kèm, hai mẹ con mình chắc lại chẳng đi đến đâu, dù chỉ có 10 phút 1 ngày. Mẹ mà chỉ sống với anh chắc mẹ cũng chẳng có vấn đề, thấy cái mặt anh nhăn nhở suốt ngày là yên tâm rằng anh lớn lên lành mạnh. Mẹ sẵn sàng đổi vài cái điểm cao với vài chục phút nhăn nhở đó của anh. Nhưng nhìn bố anh lo lắng, tâm mẹ nó không an anh ạ.

Sau đợt mẹ bị đau vai bố đứng ra cùng Tí nhận việc lau chùi toalet và nhà cửa. Bố làm tự nguyện, và làm cẩn thận đâu ra đấy, giống cách bố làm mọi việc. Tí thì chỉ đâu đánh đấy, làm càng ít càng tốt, luấy quấy lóa quoá cho xong.

Có hôm thấy Tí hút bụi bậc cầu thang mà chỉ hút vài nhát ở giữa, bụi vẫn nguyên vẹn trong các góc, bố đã yêu cầu Tí phải làm lại. Tí thì không hiểu vì sao lại phải làm kỹ càng thế, hút xong rồi dù có kỹ lưỡng mấy, mai sẽ lại có bụi. Thành ra cậu rất hậm hực với yêu cầu làm phải cẩn thận của bố.

Hôm nay bố hơi có vẻ bị cúm, thành ra mẹ rủ Tí đi lau nhà và các phòng, còn tuần sau sẽ lau toalet. Biết là nếu làm tất cả vào cùng một ngày, sẽ phải nghe anh cu càu nhàu, nên cứ giảm thiểu thế cho vui mẹ vui con.

Rồi mẹ quét trước, con lau sau. Tức thu dọn là phần mẹ, anh chỉ việc lấy cái lau quệt ra quệt vô cho sạch bụi trên sàn và các góc. Nhìn ra, công việc của anh là công việc nhẹ và dễ làm.

Anh có vẻ chăm chú tỉ mỉ, tuy vậy cứ xong một phòng, anh lại nằm khểnh trên giường nghe nhạc rồi ư ử hát theo. Mẹ lại vẫn vừa thu vừa trông chừng lúc nào anh dậy đi làm tiếp. Rồi đôi lúc nhờ anh vác cái này cái kia đi chỗ khác, trong bụng vẫn chờ lúc anh sẽ lên tiếng kêu ca.

Cuối cùng hai mẹ con cũng làm được điều tối thiểu đã đặt ra mà không một câu ỉ eo từ phía anh. Sắp xếp nốt đám cây, xuống nhà đã thấy anh cu ngồi chễm chệ trên ghế chơi mobile. Mẹ gọi to „Tí…“ anh dóng dả „Sao…“ có vẻ không nhiệt tình lắm. Anh nghĩ mẹ anh sẽ lại sai anh cái gì đó tiếp.
Mẹ bảo „Cám ơn Tí nhiều nhé, Tí lau sạch lắm“….
Luôn nên có một câu cảm ơn để kết thúc một công việc đã được một đứa trẻ hoàn thành, dù cho nó có được làm hơi cẩu thả một tí. Suy cho cùng, đứa trẻ vẫn còn có những hàng chục năm nữa để học làm cẩn thận hơn. Nhưng niềm vui trong lao động đôi khi lại xuất hiện thông qua những câu khen ngợi đơn giản đó.

Làm việc với anh, chẳng khác gì đi dạo với mấy chú chó con. Thích chí thì nhảy quẫng lên, đi hùng hục về phía trước. Không thích thì ì ra đấy, hít bụi này, chui bụi nọ, kéo mãi chẳng đi.

Có một thứ anh thừa hưởng được từ mẹ – lười và ngại việc. Vì mẹ giống anh, nên mẹ khá hiểu tâm lý của anh. Mẹ rất biết tính ngại của mình, tuy vậy ý thức được việc cần làm thì phải làm, không thì người khác phải nhúng tay vào, nên để ý sắp xếp sao cho mình làm mà vẫn có niềm vui. Anh thì luôn lý luận rất dài dòng để tránh được càng nhiều việc càng tốt. Những lý luận cùn hơn dao mẻ, nghe cứ bấn hết cả đầu mà không hiểu cái logic của anh nằm ở đâu. Những lý luận đôi khi làm người nghe mất hết cả kiên nhẫn.

Thời gian gần đây anh cuối cùng đã biết nói ra được 3 cái từ gọn gàng thay đám lý luận lòng vòng đấy – tại Tí lười.
Mẹ anh tuy lười và nhiều tật xấu, nhưng cũng có vài tật tốt. Và đây là một trong những tật tốt của mẹ anh mà mẹ anh rất muốn truyền lại cho anh – dùng đúng từ, ngắn và rõ, heheh.

Đọc một loạt bài của một bạn trong FB, thấy sự đơn côi ghê ghớm của bạn ấy trong cuộc đấu tranh chống lại chính quyền. Cả xã hội quay mặt, ai cũng chỉ lo cho bữa cơm manh áo của gia đình mình, ai cũng sợ đủ các thứ sợ, liệu có mấy người dũng cảm dám sát cánh cùng với bạn ấy. Tôi gọi là dũng cảm xả thân mình và thân của gia đình mình.

Tôi có sống trong xã hội đó tôi cũng sẽ chọn cách thủ thế dĩ hòa vi quý, kiểu tránh voi chẳng xấu mặt nào. Người ta có thể đấu tranh nói phải trái với những người vẫn còn nghe được, hiểu được, với những người còn có nhiều sự tôn trọng, tôn trọng bản thân, tôn trọng con người.

Chắc chắn khi tôi thấy ai đó cầm gậy sẵn sàng phang vào tôi khi tôi mở miệng, bất kể tôi nói cái gì, việc đầu tiên tôi làm là im mồm, và lẩn. Việc mà tôi sẽ dậy con tôi, là hãy để ý học cách để nhận biết người, gặp người đang bức xúc không thể nghe, hãy để họ một mình. Nếu không họ sẽ làm việc xấu với mình mà về sau bản thân họ sẽ hối.

Nếu tôi thấy người đó còn có chút e dè, tôi sẽ nói vài câu nhẹ nhàng, khen ngợi. Khen ngợi cho đến khi người ta hạ cây gậy xuống, khuôn mặt giãn ra, thì phân tích gì mới phân tích. Con người ai ai cũng cần được đánh giá, được tôn trọng, được yêu mến. Sự tôn trọng khơi gợi sự tôn trọng.

Không con người nào không có điểm tốt, ai cũng có điểm đáng khen ngợi, còn có buông xả được sự cao ngạo, ghét bỏ hay sợ hãi của chính mình hay không, để có thể nhìn ra và ngợi khen đúng chỗ, mới là cái khó mà ai ai cũng có thể làm, có thể học. Để làm cái này, không cần lòng dũng cảm xả thân, chỉ cần có ý thức, và cái muốn.

Chỉ một xã hội có nhiều người biết tôn trọng, muốn tôn trọng, sẽ dần dần tạo ra một thế hệ trẻ biết tôn trọng, muốn tôn trọng. Lúc đó hãy nghĩ đến dân chủ, đến tự do ngôn luận, đến đấu tranh trong hòa bình.

Nên cái có thể làm trong từng giây phút, hãy học tôn trọng. Khi đã cảm về nó đôi chút, hãy thực hành, bằng cách học tôn trọng người bên cạnh.

Đó là con đường dài, có thể làm cả đời. Có tầng tầng lớp lớp của sự tôn trọng này, sâu thẳm, không bao giờ có thể đủ tôn trọng. Họa chăng đến lúc nào đó chữ tôn trọng bỗng tan biến, khi người ta không còn phân biệt nhị nguyên ta/người.

Đấy là nói rộng ra xã hội, còn trong gia đình, trong mọi cuộc tranh luận luôn có một sự lựa chọn nằm chềnh ềnh lơ lửng trong không khí – Tôn trọng người đối diện, bất kể đó là trẻ con hay người lớn , hay không?

Kết quả hiện tiền, đến rất nhanh.
Những đứa trẻ tự tin, biết tôn trọng mình, tôn trọng người khác, bất kể hơn kém.
Hay những đứa trẻ chỉ biết tranh lời, lấn át người kém hơn. Nhưng lại co rúm lại trước những người lạ, hay người hơn chúng.

Nên mình cứ nghĩ, đây là việc ai ai cũng có thể làm, nhất là những người sinh ra và lớn lên ở những tầng lớp, cộng đồng dân cư, nơi sự tôn trọng ít được để ý. Bỏ cãi vã về những hành động thiếu tôn trọng nhan nhản trong xã hội đi, chẳng đem lại gì. Con người không hề được tôn trọng, không biết tôn trọng là gì, sao đòi hỏi người ta đi tôn trọng người khác? Có khác nào không hề được ăn một quả táo mà muốn để người khác biết quả táo ăn mùi vị như thế nào?