Xem các bài viết

Gọn gàng

Đề tài nổi cộm của tôi giờ là dọn đồ và sắp xếp đồ.
Nó không liên quan đến thế giới bên ngoài. Nhà cửa bây giờ cũng chẳng lộn xộn hơn vài tuần trước, vài tháng trước.
Nó liên quan đến thế giới nội tâm.

Có lẽ nó cũng chẳng liên quan đến một tình trạng nội tâm “tồi tệ”.
Nó là một cuộc khủng hoảng nho nhỏ. Và hy vọng đó là dấu hiệu của sự tiến hóa, chứ không phải sự tiến lùi, heheh.

Sự tiến hóa đồng nghĩa với khủng hoảng.
Khủng hoảng xảy ra khi trật tự cũ bị phá vỡ, trật tự mới được tái lập.

Khủng hoảng kiểu này xảy ra rất thường xuyên trong những tuổi giao thời, tuổi dậy thì, tuổi 45-50,…
Khủng hoảng tuổi dậy thì, khi trẻ con dần xa vòng tay bố mẹ, trở nên độc lập hơn, có lẽ là một khủng hoảng dài.
Không chỉ cho trẻ con, mà còn cho cả bố mẹ.
Trẻ con thay đổi càng toàn diện, sâu sắc, khủng hoảng càng rõ rệt.
Nhìn cho kỹ, khủng hoảng là một dấu hiệu tốt, nếu người ta chấp nhận nó hoàn toàn, như điều rất đỗi bình thường ở huyện.

Sáng nay nhờ anh Tí thu dọn cái ngăn tủ lộn xộn như ổ chuột của anh.
Mọi khi mẹ anh thu, khi nó quá đầy và quá bẩn. Mẹ anh thu trong sự bực mình.
Giờ mẹ nhờ anh thu, vì anh đã lớn hơn chút, và vì đó thực ra là quyền lợi và cơ hội của anh, điều anh được làm, và nên làm.

Anh ngồi trên sàn nhà, dạng hai chân dài như hai cây củi trước cánh tủ thấp tè.
Anh khịt mũi. Anh bị ốm 2 ngày nay. Cái mũi to tướng hơi đỏ vì phải lau chùi nhiều.
Thêm vào vài mụn trứng cá cũng đo đỏ, đôi mỗi đỏ hơn bình thường vì hơi sốt, khuôn mặt anh toát ra cái vẻ ngây ngô hơn cái tuổi 13 của anh.
Anh lôi tất tần tật từ trong tủ ra, bày đầy trên sàn nhà.
Mặt anh có vẻ thích thú nhìn những món đồ chơi cũ đã bị bỏ quên thời gian cuối.
Trông như đứa trẻ 5 tuổi, nghệt nghệt, lơ ngơ.

Mẹ anh đồ rằng, chiều nay về, tình trạng phía trong cái tủ sẽ không khá hơn.
Mà tình trạng phía ngoài cái tủ sẽ tệ hơn. Đồ chơi cũ sẽ rải khắp nhà.
Nhưng không sao, mẹ anh giờ đã học được bài học, thu không cần gọn, chỉ cần thu.
Dù bên ngoài thế nào, thì trong nội tâm của anh vẫn có gì đó thay đổi, được rà soát, được duyệt lại.

Gọn sẽ có ở bên ngoài, khi đến lúc có thể gọn.
Gọn thật sự cần thiết là cái gọn bên trong.

Mà hình như,
Khi có cái gọn bên trong, dù bên ngoài có không gọn người ta cũng vẫn bình chân như vại.
Và có lẽ, sự thay đổi là điều luôn hiện diện, liệu có nên bám víu vào sự gọn gàng?
Dọn thì cứ dọn thôi, còn gọn hay không, lại là một phạm trù khác.

Dọn chăn gối

Cô con gái xung phong nhận việc thay đồ trải giường và chăn gối mỗi tuần. Cô cũng làm công việc này khi ở bên Anh.

Mẹ thu dọn mấy ngăn tủ để cô xếp đồ sạch vào.
Cô ngồi tỉ mẩn quấn từng cái vỏ gối.

Cô nhận xét, đồ chăn gối nhà mình màu rất buồn cười. Cô Joye (host mother) cô ấy lựa chọn rất tỉ mỉ, màu của khăn trải giường, của chăn và gối phải hợp với nhau, hợp luôn với cả màu của rèm treo.

Tôi thấy mừng vì Tủm để ý và học được những điều hay ho nho nhỏ của người khác. Vài phút sau tôi bảo “mẹ cũng biết chuyện đó. Thực sự mẹ cũng rất thích đồ chăn gối có màu sắc sáng, đẹp, và sờ vào thấy dễ chịu, nhưng những đồ đó hơi đắt”. Sau 1 chút tôi nói tiếp “mẹ thấy mình vẫn chi tiêu trong trạng thái (modus) tiết kiệm”.

Tủm cười, bảo đó là điều Tủm cần học – tiết kiệm. “Con vẫn có xu hướng tiêu nhiều tiền cho những gì con thích, điều đó đôi khi không tốt”.

“Tốt chứ, nếu thấy mình thật sự thích”.
“Tủm thấy mẹ được cả hai, vừa tiết kiệm lại vừa biết bỏ tiền ra mua cái mẹ thấy đẹp”.

Một câu khen ngợi rất hào phóng. Câu khen tôi biết là không đúng với tôi, nhưng nó làm tôi vui vì đó là hình ảnh của tôi trong mắt cô con gái.

Tôi biết mình thuộc dạng ngại tiêu nhiều tiền. Do một lý do nào đó tôi không thích mình phải lo lắng hay suy nghĩ về đồng tiền, nên dụng tâm để ý để mình không tiêu quá một phần nào đó trong số tiền tôi có hàng tháng hay đang có trong tay.

Tùy vào mức thu nhập của cả nhà, tôi khoanh vùng những cửa hàng, đồ dùng, các hoạt động cần chi tiêu, và sau đó cứ thế hoạt động thoải mái trong vùng khoanh đó, không phải nghĩ ngợi về giá cả từng vật, từng khoản chi. Tiền vào tiền ra vì vậy ít khi tôi kiểm tra.

Nhưng mỗi khi phải ra khỏi vùng khoanh đó, tôi lại dè dặt nhìn tới nhìn lui, cho đến khi vùng đó được thiết lập lại.

Đi chơi đâu cũng vậy, vài ngày đầu tôi sẽ rất dè dặt nhìn ngó, so sánh, … đến khi biết phần nào mức chi tiêu nơi đó, tự đặt ra trong tâm tưởng một mức chi tiêu mình thấy hợp lý, là tôi sẽ cứ thế mà làm, không nghĩ ngợi lăn tăn gì thêm.

Bạn chồng lại khác tôi, bạn ấy không đặt ra cái ngưỡng trên giống tôi, bạn ấy không ngại suy nghĩ về chuyện nên hay không nên tiêu trong từng trường hợp.

Lũ trẻ con thì không, thấy gì hợp mắt, hợp tai, hợp khẩu vị là chúng xông vào muốn mua, muốn thử. Đó đã luôn là một cuộc giằng co ngầm giữa bố mẹ và lũ trẻ con. Giờ thì đỡ hơn nhiều.
Bản thân chúng đã biết phần nào cách hành động của bố mẹ chúng. Tôi cũng không ngần ngại nói với các bạn cách tôi chi tiêu và lý do vì sao tôi làm vậy.

Sau hàng tiếng ngồi gấp gấp vuốt vuốt, đống trải giường chăn gối được chị xếp lại gọn gàng. Không biết chị có cảm nhận được không, đó là một niềm vui không mất tiền, mà lại vô giá và kéo dài rất lâu. Niềm vui khi xếp, niềm vui khi nhìn, niềm vui khi sử dụng.

Mẹ chị khi đang viết những dòng này, tưởng tượng lại đám vỏ chăn vỏ gối xếp tuần tự lên nhau, cũng thấy vui.

Tản mạn

Đi chơi liền tù tì hơn 3 tuần, giờ về lại từ từ vào guồng. Cũng thích kể về nơi mình đã đến, tuy vậy tôi cần một khoảng thời gian nào đó để tiêu hóa và chắt lọc.

Có một mong muốn thu dọn nhà cửa, muốn bỏ những đồ thừa đi, càng nhiều càng tốt. Nhưng khi dọn lại vẫn cứ nhấc lên nhấc xuống đắn đo, rồi thì cũng chẳng bỏ được bao nhiêu.

Tuy vậy nếu giữ được ý định đó và làm đều đặn trong 6,7 tuần, thì chắc cũng sẽ bỏ được khối thứ.

Nhu cầu về sự gọn gàng và sạch sẽ có lẽ là nhu cầu của người lớn tuổi. Trẻ con đang phát triển mở rộng, chúng có xu hướng bừa bộn và lộn xộn hơn.

Cô con gái 15 tuổi rất muốn gọn gàng, cô ấy cố gắng nhiều nhưng có vẻ như lực bất tòng tâm. Cô bạn người Anh tên Anna của cô ấy lại rất gọn gàng ngăn nắp.

Khi cô còn bé, chúng tôi đã cho cô bé quá ít thời gian để thong thả hoàn thành những việc cô thích. Cô hay bị giục giã. Nếu giờ được sống lại, tôi sẽ kiên nhẫn chờ nhiều hơn, tuy vậy thời gian có hạn nên sẽ vẫn phải giục giã hối thúc nhiều.

Buổi chiều cô gái thỏa thuận với mẹ : Tủm sẽ thu xếp ngăn tủ của Tủm, báo trước để mẹ không bực mình khi thấy lộn xộn.

Heheh, đó là một mẹo nhỏ mà cô đã học được và làm được khá tốt: nên báo trước cho người khác biết về những điều có thể gây bức xúc. Mẹ rất hay dùng mẹo này với các bạn, không biết có đem lại gì cho các bạn không, nhưng tránh được nhiều phiền phức cho mẹ.

Cái đó có gì đó gần giống với transparency (sự thông suốt) trong gia đình hay công ty – nói chuyện trao đổi để tất cả có một cái nhìn chung về một hoàn cảnh ở vào một thời điểm nhất định. Sự thông suốt càng cao, gia đình, công ty càng hoạt động gắn bó uyển chuyển.

Tần số

Chị nói rằng với một nhóm bạn nào đó, chị cảm thấy như cá trong nước. Chị cảm thấy họ rung động cùng tần số với chị.
Và đó là điều chị đã trải qua rất intensively ở Anh.

Ở Đức, chị gặp một vấn đề, có lẽ đặc trưng với một số người châu Á ở đây: Khi người châu Á giỏi một môn gì đó hoặc một nhạc cụ gì đó, các bạn Đức sẽ cho là do họ chăm chỉ cày cuốc, chứ chẳng có gì đáng ngạc nhiên hay tự hào.
Điều đó làm chị thấy unfair và không còn hứng học hành.

Mẹ đang làm việc, bạn ngồi cạnh đang gọi điện, và mẹ bỗng lại nhớ đến một cảm giác tương tự trước đây.

Người Đức họ trọng khả năng tổ chức.
Họ có thể rất kém trong việc tính toán, hì hụi giải một bài toán lý… nhưng họ rất khá trong một số lĩnh vực.
Họ đánh giá cao đầu óc tổ chức, khả năng tiến hành một project trong thời gian dài từ A đến Z.

Họ đánh giá cao khả năng nhìn bao quát.
Họ đánh giá cao khả năng nhìn xa.
Họ đánh giá cao sự sáng tạo, bứt phá về phía trước….

Chính những khả năng này khiến họ tiến nhanh và mạnh trong một số lĩnh vực.
Muốn để người Đức ngưỡng mộ, phải chứng tỏ mình trong những lĩnh vực đó.

Nếu không, cứ làm tốt công việc của mình. Mọi công việc khi làm tốt đều được tôn trọng, bất kể nó là công việc gì.

Những đặc tính trên của người Đức là do mẹ đúc kết trong môi trường làm việc và tiếp xúc của mình. Họ thuộc tầng lớp trung lưu, có học vấn, hoạt động trong các lĩnh vực thiên về tự nhiên, có suy nghĩ tương đối rõ ràng.
Các tầng lớp khác mẹ ít tiếp xúc nên không biết.

Mình chỉ cần nhìn ra rõ ràng để có định hướng nào đó cho bản thân.
Một công việc đôi khi không rất đúng với sở trường, nhưng lại bảo đảm một môi trường đồng nghiệp hợp với mình.
Hoặc một công việc hoàn toàn đúng sở trường, nhưng lại đi liền với một môi trường phức tạp hơn.

Quanh Tủm sẽ luôn có nhiều người không cùng tần số với con, theo từ của Tủm là không rung động cùng „Wellenlänge“.
Chắc Tủm đã có đúc kết rằng khi con người không rung động cùng tần số, họ rất khó nói chuyện với nhau.
Tủm cũng đã quyết định sẽ không để ai được kéo Tủm vào các vấn đề của họ.
Đó là quyết định đúng, nhưng để làm được, ở đôi người cần có thời gian và kinh nghiệm sống.

Mỗi người luôn đứng đúng chỗ của mình, trong hoàn cảnh được tạo riêng ra cho mình, hợp nhất để họ hoàn thiện một aspect nào đó trong con người họ.
Mình đã qua được bước nào thì cứ bước tiếp, không cần quan tâm nhiều đến việc „góp ý, cải thiện“ con người làm gì.
Vì mình có học bài học của họ đâu mà biết.
Vì họ có quyền được học bài học riêng của họ, lâu hay ngắn, đó là do họ quyết định.
Nhưng đã là con người, ai ai cũng cần sự thông cảm, space, sự chấp nhận.

Giữ tâm trong sáng, không chật ních những phê phán, giận dữ, so sánh,… là điều tốt nhất mình có thể làm cho thế giới quanh mình, mẹ nghĩ vậy.
Điều này đôi lúc mẹ làm được, đôi lúc không.

Giữ tâm trong sáng… như bạn Anna của Tủm vậy…
Và quý trọng sự có mặt của những con người đó trong cuộc sống của mình, dù ngắn ngủi, dù qua đường.

Viết rồi chẳng hiểu mình viết về cái gì,
Nhưng thôi đã viết thì cứ tải lên.
Có thể Tủm sẽ đọc lại một lúc nào đó.

Lời có cánh thứ 11

Tiếng Đức:
“Wege entstehen dadurch, dass man sie geht.”

Tiếng Việt:
“Đường hình thành khi ta đi.”

Tiếng Anh:
“Routes are created by walking.”

Lời có cánh này tôi đã nghe được đâu đó một lần.  Lần này lại thấy trong đầu thư thầy hiệu trưởng trường Tủm Tí gứi phụ huynh học sinh cuối năm để lấy ý kiến đóng góp về những thay đổi của nhà trường trong năm học vừa qua.

Lời có cánh này thực sự như một sự thức đẩy, động viên đặc biệt là với lớp trẻ hãy tự mình tìm ra lối đi mới cho bản thân mình, cho xã hội, cho tương lai.

Tất cả mọi lối đi đều đã được hình thành từ những con người trong nhiều thế hệ. Nó là những đường mòn mà ta nên biết và học hỏi. Nó chưa chắc đã hay, cũng chưa chắc đã dở, nhưng có khi chỉ thích hợp với một dai đoạn lịch sử, một hoàn cảnh nào đó. Dám nghĩ dám làm cộng với sự hiểu biết quá khứ sẽ tạo dựng được một xã hội phát triển và đi lên.

Chị Tủm đã về sau một năm đi học xa nhà. Những gì chị đã trải qua và đạt được trong năm qua thật là quí giá cho hành trang vào đời của chị không thể dùng bất cứ tiền nào mua được. Đến bây giờ bố mẹ đã thật sự vui với sự phát triển về nhân cách của chị qua một năm đi học xa.

Chị đã gặp cả trở ngại, lẫn may mắn. Chị đã phải tự mình quyết định cánh hành xử trong mọi trường hợp (mà không có sự giúp đỡ của bố mẹ), cũng như chấp nhận những gì đến với mình. Con đường chị đi qua nó không quá chông gai làm chị mệt mỏi nản chí, cũng không phải là rải thảm đỏ làm chị tự kiêu hay đánh giá thấp những cái trước đây chị có. Nó đã làm cho chị tự tin vào bản thân mình, dám nói to lên rằng chị sẽ sống một cuộc sống mà mỗi ngày sống sẽ là một ngày vui !

Chị cứ tiếp tục mạnh dạn đi con đường của mình, bố mẹ sẽ luôn ủng hộ và giúp đỡ chị nếu có thể trừ khi đến giai đoạn “ăn rồi nói chưa ăn”.