Xem các bài viết

Chủ nhật

Bố và anh Tí đã đi đánh bóng bàn từ sáng sớm. Mẹ sau khi viết xong một bài trên FB, thấy đã gần 10 giờ, bèn xuống gõ cửa phòng cô con gái, rủ cô đi ăn sáng ở quán bia ngoài trời (Biergarten).

Trước đấy mình cứ ngồi nghĩ lăn tăn. Nếu trẻ con còn nhỏ, mình không ngại là người xin lỗi trước (kể cả khi (mình thấy) lỗi mình rất nhỏ), làm hòa trước. Nhưng giờ các bạn đã lớn, các bạn cũng cần phải là người biết nói câu xin lỗi , cần học cách làm người biết chủ động làm hòa.

Mẹ không còn coi các bạn như trẻ con. Các bạn đã lớn, và nên học nhận biết một điều – cuộc sống các bạn sẽ do các bạn điều khiển lèo lái. Các bạn nên từng bước nhận biết – cái gì quan trọng trong moment đấy, và nhận biết rằng các bạn có thể bỏ cái Ego xuống, nếu nó không phục vụ cho cái quan trọng đó.

Mẹ chỉ muốn thử giúp các bạn mà thôi, chứ không chờ đợi các bạn sẽ đạt được sự hiểu biết đó trong vài năm tới, vì mẹ đến 40 tuổi mẹ mới bắt đầu lơ mơ nhận biết ra.

Mẹ cũng có cái lý riêng của mẹ, mẹ cũng thấy chị có lỗi của chị. Nhưng mẹ biết chị không nhìn ra lỗi của chị, biết nếu giằng co giận dỗi không đi đến đâu, nên mẹ bỏ cái Ego của mẹ xuống, để làm hòa với chị. Chị cũng có thể yên tâm mà biết rằng, cái ego của mẹ lớn không kém gì ego của mọi người khác. Chỉ khác biệt ở chỗ, mẹ biết nó có mặt, và nó lớn, và đôi khi nó làm cuộc sống thêm khó khăn.

Chị bảo thôi để lát nữa đi ăn trưa luôn. Mẹ cũng đồng ý.

Xuống nhà đi dạo một vòng trong vườn, rồi pha cafe uống, vừa uống vừa đọc vài bài về sự tự tin. Cũng lại chính là đề tài hôm trước tụ họp mọi người đã nhắc đến. Một bài của Bill Gate, một bài về Trump. Mình thấy tâm đắc với cả hai bài.

Lúc sau chị cũng xuống, đem theo hai chậu hoa tặng mẹ nhân ngày của mẹ. Một chậu hoa Ochidee mini, một chậu hoa chuông nho nhỏ màu trắng, loài hoa mẹ thích. Mặt chị có vẻ mệt mỏi, có lẽ chị có khóc tối qua trước lúc ngủ, khi nghe mẹ tuyên bố mẹ không muốn nhận quà hôm nay.

Quán bia hai mẹ con đến là quán bia cũ, ở cạnh cối xay nước. Bàn nào cũng có người, nhưng vẫn còn vài chỗ trống. Nhờ có tán lá dày của đám cây cổ thụ, khu này rất mát mẻ, dù trời hôm nay khá nắng.

Mẹ hỏi bâng quơ về các câu chuyện bên lề. 16 tuổi các bạn bắt đầu được uống bia, nhiều bạn cứ cuối tuần lại ra sông Isar uống bia nướng thịt cùng các bạn. Lớp của chị có vài người tham gia, nhưng chị chưa có ý định, vì sợ một số thứ, sợ những người quá khích, sợ nhiều người say, sợ đi về muộn không an toàn,… Nói chung chị open về vấn đề đó, không nói ja, cũng không phản đối. Chị tiếp chuyện mẹ một cách tự nguyện, nhưng không nhiệt tình, có vẻ chị vẫn còn buồn.

Rồi mẹ đề cập đến chuyện chính bằng câu hỏi „hôm qua Tủm giận mẹ quá à“. Chị gật đầu xác nhận. Thêm vài câu hỏi nữa mẹ thủng ra rằng, mẹ không nên sử dụng bất kỳ một lối nói indirect nào. Nếu không hài lòng, hãy nói thẳng và rõ ràng các bạn cần làm gì để sửa lần đó, lần sau cần làm gì cho đúng, không có thêm bất cứ comment nào về cá nhân, hoặc những câu chuyện mang tính ám chỉ.

Mẹ đồng ý, có chua thêm câu rằng mẹ vẫn muốn đưa ra những ví dụ để các bạn nhìn thấy những tính đó người lớn cũng có nhiều, và nó có thể phiền hà đến người xung quanh như thế nào. Chị bảo mẹ có thể kể những lúc nói chuyện bình thường, nhưng không được nói khi đang tranh luận gay gắt.

Mẹ thấy chị hoàn toàn đúng. Những lúc tranh cãi người ta luôn có xu hướng chứng minh mình đúng, nhưng khi hai cái Ego đã bị thổi phồng tướng lên, thì có thằng nào nghe thằng nào nữa đâu mà gọi là tranh luận. Chỉ còn như hai bạn cún tức giận chĩa mõm vào nhau sủa ăng ẳng mà thôi. 

Mẹ dù có nhìn ra những xu hướng không hay ho của mình, nhưng đúng là vẫn dễ dãi cho phép mình vượt quá một giới hạn nào đó, khiến mọi thứ trở nên toét nhòe sau đó, để rồi lại tìm cách chữa. Vẫn có phần hay trong đó khi mọi thứ trở nên toét nhòe, nhưng xu hướng của mẹ đôi khi hơi quá đà, không hợp với nhiều người.

Ăn xong món chính chuyển sang món tráng miệng, bánh quả anh đào. Hai mẹ con bình luận về vài cái bánh chị làm tuần vừa rồi. Mẹ phân thích mẹ thích cái gì và vì sao, cái gì có thể làm tốt hơn theo ý mẹ. Giờ bánh chị của làm đã hầu như hoàn hảo, thành ra góp ý rất dễ. Chị cũng rất hài lòng với khả năng làm bánh của mình, rằng chị đã đạt được một mức nào đó, khi làm là biết sẽ ra thành phẩm, không còn 50/50 nửa được nửa không như trước đây.

Ăn xong mẹ rủ chị ra đồng hoa Mohn (hoa thuốc phiện) xem hoa, chụp ảnh. Hai mẹ con chụp tới chụp lui, lúc chị đứng, chị ngồi, chị chạy, chị đi,…

Chị hợp tác vui vẻ, mặc dù tâm hồn chị chưa thật vui vẻ. Lúc nãy lại thấy chị ư ử luyện giọng dưới nhà. Những lúc chị gân cổ tru tréo thế này, đó mới là lúc tâm hồn chị thật sự nhẹ nhàng – chị đã trở lại vui vẻ.

Đám trẻ con la hét dưới kia. Hôm nay rất nắng, chúng đang được nghịch nước.

Compassion (1)

Vì mình đọc nhiều từ này bằng tiếng Anh, nên lơ mơ biết về khái niệm của nó, nhưng bảo dịch sang tiếng Việt thì chưa tìm được từ tương ứng. Hồn hậu, đôn hậu chăng?

Tiếng Đức là Barmherzlichkeit, thấy khá chuẩn.

Nói chuyện tranh luận với hội bạn bè, mọi người muốn phân biệt giữa từ này với từ Hạnh phúc, giống nhau khác nhau gì.

Đã nói về từ ngữ thì 10 người 10 ý. Chẳng hạn hôm qua có nói chuyện với một bạn cùng học bên Nga, bạn ấy quan niệm đã là Bạn thì phải quan tâm chia sẻ với nhau.

Theo định nghĩa đó mình không có bạn thì phải. Mình quan tâm đến bạn rất vừa phải, thấy họ thích tiếp xúc với mình thì tiếp xúc, nếu mình có điều kiện (tinh thần, thời gian). Nếu rất quan tâm mình thường hỏi thẳng, tìm cách liên hệ thẳng, không thông qua người thứ 3. Mình là người không có nhu cầu chia sẻ riêng tư. Mọi thứ về bản thân mình có thể viết open cho nhiều người đọc (tất nhiên là những người có vẻ có chung quan điểm, để tránh những cuộc tranh luận về ngôn từ). Mình không có nhu cầu dấu diếm che đậy. Có gì mà dấu diếm, đã là con người thì tất nhiên là đủ tham sân si, tất nhiên là đủ lỗi đủ lầm, tất nhiên sẽ có bệnh, tất nhiên sẽ chết.

Nếu mình kết bạn với ai mà người ta đòi hỏi cái quan tâm chia sẻ này, chẳng chóng thì chầy mình sẽ chạy xa bay, tạo khoảng cách. Thấy được ghét hơn là bị yêu. List bạn trong FB vì thế mình cứ hay rà soát làm gọn bớt, để phần nào yên tâm trong list đó là những người nếu không thích, thì cũng không khó chịu với những bài viết mình post lên trên đó.

Giờ quay lại với khái niệm Hạnh phúc và Compassion.

Để viết tiếp mình cần một từ nữa – Ego. Nếu người đọc có khái niệm nào đó và có một sự tâm đắc nào đó về cái Ego này thì đoạn sau mới có ý nghĩa.

Ego liên quan đến cơ chế làm việc của bộ óc mình, là một khái niệm mình nghĩ con người có ý thức càng sớm càng tốt.
Để mình đưa ra một ví dụ đơn giản, để biết cái Ego nó lèo lái mình kinh khủng như thế nào.

Bạn gọi điện cho ai đó, bạn nghe thấy bên đầu dây kia có tiếng trẻ khóc, bạn biết người bạn kia có thể đang bận. Nhưng bạn (Ego) đang muốn nói chuyện quá, nên bạn vẫn nói tiếp mà không hỏi xem người đầu dây kia có muốn nghe không.

Người đầu dây kia đang lấn bấn con cái, nhưng vẫn cầm máy lên sợ có tin gấp, hy vọng chỉ nói trong 2, 3 phút. Nhưng cuộc nói chuyện dài quá 10 phút, về những nhân vật không hề liên quan đến cái bỉm nặng trịch đang làm xót đít đứa trẻ con, con chị lớn hơn đói bụng phải ngồi một mình đợi mẹ trên tầng trên. Chị ta sốt ruột (Ego) và đáp trả không lịch sự lắm (Ego), rằng chị ta không quan tâm gì đến cuộc sống của người khác. Đến đây mọi thứ bình thường, rất con người với cái Ego vừa phải, nếu một trong hai bên xin lỗi và dập máy là xong.

Nhưng giờ Ego của cả 2 bên bắt đầu rục rịch nở phình. Một bên Ego1 cảm thấy bị xúc phạm, tôi có thiện ý quan tâm thế này mà nó đáp lại một cách thiếu tôn trọng như thế, một bên Ego2 cảm thấy không được hiểu , được thông cảm.

Ego1 bảo bạn bè thì phải quan tâm đến nhau. Ego2 bảo mình chỉ quan tâm đến cuộc sống của chính người gọi, còn thì bạn bè râu ria gì mình không quan tâm.

Ego1 bảo bạn bè thì phải chia sẻ, Ego2 bảo không có nhu cầu chia sẻ….

Người gọi có lẽ đang trong giai đoạn muốn tâm sự chia sẻ, người nghe đang trong giai đoạn thiếu thốn thời gian sức lực, muốn được yên thân chăm sóc lũ trẻ con.

Rồi qua lại vài câu trao đổi, cuối cùng Ego2 nóng nảy nói một câu để kết thúc cuộc gọi nhanh chóng. Nó đã đạt mục đích, nó đã được để yên, không chỉ hôm đó, mà hàng năm sau đó, nó hài lòng và không đau khổ. Nhưng Ego1 đã bị hurted thời gian dài, nó có đau khổ ít nhiều.

Ở đây có ai có lỗi nhỉ? Ego không có lỗi, nó không có não, nó chỉ như con chó bị đói, dứ thịt đằng trước thì nó sủa ăng ẳng tìm mọi cách lao tới đòi ăn. Phải thêm một câu là mình là người rất thích các bạn chó.

Có phần nào đó của con người ngoài cái Ego này, phần đó có lỗi không? Cũng không. Đã là cuộc sống thì không có lỗi, cuộc sống bày ra mọi thứ để con người tiến hóa. Không có hạnh phúc bất hạnh thì lấy gì để học, để tiến hóa.

Vậy có gì không ổn ở đây? Cái không ổn là để cho cái Ego hoành hành quá lâu. Là hợp nhất mình với cái Ego đó, tưởng cái Ego đó là mình, tưởng vấn đề của Ego là vấn đề của mình.

Vậy đến đây nếu ai thấy có một Ego đang lèo lái mình, nhưng mình không phải là cái Ego đó, thì đã cùng ngôn ngữ với người viết, mình có thể cùng trao đổi tiếp. Nếu không thì nên dừng ở đây. Vì đoạn sau này Ego chỉ có thể hiểu ở mức của nó, nó sẽ lải nhải đúng sai, không đúng với ý định của người viết.

(Bài sau viết tiếp)

Bị ghét

Vừa mấy tuần trước bị thằng con trai đấu tố. Mình thấy hơi ngạc nhiên, dù không bị sốc, rằng sao hàng ngày bạn ấy yêu mến dễ chịu thế, mà những lúc đấu tố thế này, chẳng còn thấy nể nang đâu cả.

Hôm nay lại tiếp tục bị cô con gái phê phán, mà phê phán nặng nề. Rằng thì là sao mẹ hay nhay đi nhay lại một lỗi, nói 1 câu „lần sau con nên thế này thế kia …“ là đủ, không cần phải lải nhải sang câu thứ 3 thứ 4 …

Mẹ cũng biết mẹ chẳng thuộc loại hiền, lúc cáu lên thì dù có kiềm chế vẫn cứ phải lải nhải vài câu cho bõ tức, nên cũng đã công nhận phần dở của mình. Vậy mà chị cứ bù lu bù loa, làm mẹ thấy mình tồi tàn hết sức.

Chỉ mong chị nhìn ra, rằng phía chị cũng có vài điểm có thể thay đổi, để những cuộc tranh luận kiểu này ( gì thì gì cũng sẽ xảy ra hàng tuần) có tính xây dựng hơn. Nhưng đến cuối câu chuyện, vẫn thấy chị chưa có ý định thay đổi gì từ phía mình. Thôi thì mẹ nên biết điều mà để ý thay đổi phía bên mình cái đã.

Mình bỗng ngẫm nghĩ, con cái vợ chồng trong nhà là những người có mối ràng buộc lằng nhằng nhất. Chắc chắn là có nhiều yêu thương, nhưng cũng có nhiều ghét bỏ, thậm chí thù hận.

Không ghét sao được, khi trước đây các bạn đã từng nem nép nghe mẹ quát tháo. Bao tủi hờn sợ hãi khó chịu đã bị dồn nén ở đâu đó, hàng chục năm trời. Dù có nhớ hay không thì nó vẫn có, nhất là mẹ hồi xưa cũng củ chuối lắm, chỉ để ý đến cái giận của mình, bị nó chiếm cứ hết cả đầu, còn chỗ nào trống đâu mà để ý đến tâm hồn của con trẻ.

Giờ các bạn có đủ dũng cảm để bộc lộ ra, cũng là cái tốt. Thằng em từ xưa đến giờ tưng tửng, không chịu là cãi lại luôn, nên không có hiện tượng mù quá hóa mưa.

Chị thì phản ứng mạnh hơn, trước đây hay đi kèm với sự lu loa khóc lóc, rất dễ làm người bên kia rơi vào trạng thái bực mình. Giờ đây chị bớt đi nhiều, tuy vậy bố mẹ vẫn cần giúp chị xả được hoàn toàn cái cục tức chắc vẫn còn đâu đó trong con người chị. Mức độ phản ứng của chị phản ảnh cục tức đó to hay nhỏ, đặc hay loãng.

Mẹ đôi lúc hơi lăn tăn, tự hỏi các bạn ghét mình đến đâu. Mẹ thuộc dạng nhìn rất tách bạch phần sáng phần tối trong mỗi con người, phần tối bộc lộ không có nghĩa phần sáng không có, và ngược lại. Hai phần đó lại có thể chuyển qua chuyển lại hàng ngày, sáng thành tối, tối thành sáng, phụ thuộc nhiều vào tâm thế hàng ngày.

Nên dù có bị ghét, cũng thấy ok. Chỉ là tò mò bị ghét đến mức nào, heheh.

Lại hạnh phúc

Đã là con người ai cũng mưu cầu hạnh phúc. Có người nghĩ mình đạt được, có người không.

Khi còn trẻ người ta luôn luôn cho rằng nếu đạt được cái này hay cái kia người ta sẽ hạnh phúc. Mình cho đó là một quan niệm đúng đắn cho tuổi trẻ. Khi 20, 30 tuổi, cứ việc nghe người già định nghĩa về hạnh phúc, vì đến lúc nào đó bạn cũng sẽ định nghĩa như vậy, nhưng vẫn cứ phải cố gắng đạt được điều mình mong muốn, đó là tiền, là công danh, là gia đình, là sự nghiệp.

Khi đạt được một cái gì đó, người ta cùng một lúc nếm trải 2 thứ hạnh phúc – thứ hạnh phúc ai ai cũng nói tới – vì mình đạt được cái gì đó mà xã hội đánh giá và công nhận. Đồng thời người ta cũng trải nghiệm một thứ hạnh phúc khác mà con người ít để tâm tới và vì vậy cũng ít được nói tới – đó là một trạng thái yên ổn người ta có khi thoát khỏi những nhì nhèo ỉ eo của cái Ego được no nê tạm thời. Nó chỉ no nê một chút thôi, rồi nó sẽ lại tiếp tục ỉ eo, vì bản chất của nó là như thế, nó được sinh ra để làm vậy.

Đến một độ tuổi nào đó, người ta nhìn nhận tách bạch được 2 thứ hạnh phúc này. Và khi về già, người ta thấy có thể cảm nhận thứ hạnh phúc thứ 2 mà không cần có sự kích hoạt của cái hạnh phúc thứ nhất. Họ nhìn ra bản chất thật của cái ego và không để nó lèo lái thì thọt vào tai họ nữa.

Có đúng không nhỉ? Ít ra thì đó là con đường mình trải qua, để cảm nhận và dần đánh giá thứ hạnh phúc thứ 2 này. Chắc mình thuộc dạng ngộ tính thường thường, giống phần lớn mọi người.

Nên vẫn nghĩ nên khuyến khích người trẻ tuổi cố gắng đạt được mục đích họ đặt ra, hơn là sống thường thường theo triết lý „biết đủ“. Thiếu những sự thành công nhất định trong cuộc sống, chỉ những ai có ngộ tính kha khá, hoặc là người tránh đời đi tu, mới có đủ tinh thần dồi dào để biết rằng mình hạnh phúc.

Hạnh phúc

Hôm qua hội họp nhân sinh nhật của một cậu thanh niên.
Ngồi ở balcon thoáng gió, một nửa được phơi lưng và đầu dưới nắng, một nửa ngồi trong râm, có kẻ như ta đây dù có áo trong áo ngoài vẫn co ro vì gió.
Mọi người, cả kẻ ấm áp dưới nắng, lẫn kẻ co ro trong râm, có bàn luận về cái gọi là Hạnh phúc.
Hôm nay đi làm mặc dù hơn nửa nghỉ bridge day, vì cái sự có mặt của mình vẫn cần thiết để công việc chạy.
Buổi trưa vừa ngồi nhá bánh mì, vừa ăn vừa phơi mặt mốc dưới nắng, nghĩ lơ vơ về câu chuyện ấy.

Từ Hạnh phúc là một từ thỉnh thoảng mình dùng theo thói quen, nhưng nếu thật sự để ý, mình sẽ ít dùng từ này.
Hạnh phúc hay bất hạnh, yêu hay ghét,… đều chỉ là dạng cảm xúc lên xuống, giống hết no thì đói hết đói thì no,…
Vấn đề của người đời là gán cho Hạnh phúc một cái gì quá khác với Bất hạnh.
Nên người ta nhao vào đi tìm Hạnh phúc và tránh xa Bất hạnh.
Hạnh phúc xảy ra thường xuyên, như cơm bữa, thoắt ẩn thoắt hiện.
Để nó đến để nó đi như nó thích, sẽ thấy nó xuất hiện khá thường xuyên.
Cố giữ nó, đau khổ khi nó đi, sẽ không nhận ra nó khi nó đến, thành ra thấy bất hạnh là nhiều.

Bác C. có bảo là „đi tu chả còn yêu ghét gì thì chán chết…“.
Không biết có ai đạt được cái độ không yêu ghét này không?
Còn tuyệt đại đa số chắc chắn còn nhiều yêu ghét tham sân si.
Vậy có gì khác nhau giữa người „muốn“ tu dưỡng bản thân, và người không quan tâm tới điều đó.

Theo mình hiểu, khác nhau ở mỗi mức độ giữ được khoảng cách với những cảm xúc đó.
Người bị involved 100%.
Người bị involved ít hơn, khoảng 51,45 %, hoặc thậm chí ít hơn nữa.
Càng ít bị involved, họ càng thấy mọi xúc cảm (nhất là tiêu cực) đó chỉ chiếm một phần của con người họ thôi.
Còn con người thật của họ rộng lớn hơn nhiều, bình an hơn nhiều.

Một aspect khác của câu chuyện – ngoài yêu ghét còn có gì đáng để nhắc tới.
Chắc chắn là có – lại là một cảm xúc rất bao la, rộng lớn, touching deeply – Compassion.
Đó là cảm giác ai ai cũng có, nhất là khi họ ngắm một đứa trẻ mới sinh, người già (dễ tính mà vẫn còn minh mẫn), con vật, thiên nhiên.
Mọi yêu ghét của con người, đều rất hời hợt, tù túng, và chóng qua, khi đứng cạnh cảm giác này.
Và nó là lựa chọn của mỗi người – anh dành 69,91 % ngày của anh cho những cảm xúc lên xuống loanh quanh.
Hay nhận biết chúng mỗi khi chúng nổi cộm, nêu tên chúng “tôi thật là giận cậu T. này” , rồi để đầu óc mình rảnh rang để cảm nhận một cái gì đó khác hơn.

Giờ phải về thôi. Mình mừng là đã đi làm hôm nay.
Công việc xong, nhiều người cảm thấy hạnh phúc.
Mình đã viết từ cảm ơn không biết là bao nhiêu lần, chắc hơn 30 lần.
Từ trong đáy lòng.
Và biết chắc các bạn sẽ enjoy cuối tuần của các bạn.