Tranh của Hundertwasser
Der Zaun, das kleine Schönheitahindernis (2001) – Hàng rào, khiếm khuyết thẩm mỹ nho nhỏ.
Irinaland über dem Balkan (Zürich 1972) – thành phố trên Balkan
Mit der Liebe warten tut weh, wenn die Liebe woanders ist (1972) Chờ đợi với tình yêu gắn liền với đau khổ, khi tình yêu lại ở nơi khác.
Der Führer – Kẻ dẫn đường – Mexico 1982
Vợ chồng tôi có thói quen tối tối thường hay đi dạo một vòng ngoài trời, một phần vì công việc ngồi máy tính cả ngày nên cũng muốn đi lại cho người đỡ ỳ trệ, sau nữa cũng là để thong dong cho đầu óc thảnh thơi. Câu chuyện lúc đó thường trên trời dưới bể, chuyển hết từ đề tài này sang đề tài khác, không đầu không cuối, từ chuyện con cái, công việc đến chính trị, nghệ thuật, thời tiết, vv nghĩa là đủ cả.
Hôm qua lúc đi dạo đang bàn về Blog ViVu mới lập ra.
Tôi bảo vợ: “Nếu chị Tủm mà thỉnh thoảng viết thêm vào Blog thì vui nhỉ. Chị có thể viết tiếng Anh, tiếng Đức, nếu chị chưa cảm thấy thoải mái để viết tiếng Việt.”
Vợ bảo:”Ừ, chị mà viết được về những trải nghiệm, cảm xúc của chị bây giờ thì về sau đọc lại chắc chị sẽ thấy vui. Mẹ được cái trời phú cho đã thích viết từ bé, nên không ngại viết. Nhiều khi viết chỉ để cho mình, giải tỏa được những suy nghĩ bí bức.”
Suy nghĩ về bản thân, tôi từ trước đến giờ cũng ít khi viết. Hồi trước năm thì mười họa viết được 1 bức thư về nhà, phần lớn là gạch đầu dòng kể lại mình đã làm gì và hỏi thăm gia đình là hết. Mẹ tôi sau này khi nào nói về chuyện tôi viết thư cũng cười bảo “Sơn viết thư thì mẹ biết rồi toàn kể chuyện gạch đầu dòng thôi !”. Nhìn bà cười tôi biết rằng bà không chê trách gì tôi mà chỉ kể chuyện như một giai thoại vui về một ông con trai lớn tồng ngồng mà không biết viết nổi một bức thư.
Có lẽ các bà mẹ đều thế cả, vì yêu quí con, nên bất cứ con cái họ làm gì họ luôn luôn nhìn nhận với một tình thương yêu vô điều kiện, chỉ có thể hiện ra ngoài thì mỗi người một khác mà thôi. Trong nhà người bố là trụ cột của gia đình, nhưng người mẹ chính là người thổi sự sống vào gia đình, làm cho nó có hồn, sống động và hài hòa.
Ngày bé khi đi học quả thật tôi không coi trọng môn Văn. Cái này có lẽ là tình trạng chung của dân chuyên toán, phần lớn niềm vui nằm trong việc giải toán, các môn khác không được để ý nhiều. Lớn dần lên tôi cũng thích đọc truyện. Những cuốn sách như “Những tấm lòng cao cả” hay tập chuyện ngắn của Jack London, hay cuốn chuyện của Dương Thu Hương mà tôi quên tên (nói về chuyến du hành đi tìm bố của một bạn nhỏ) đã làm cho tôi thích Văn hơn. Nhưng cái này không đồng nghĩa với việc điểm Văn của tôi tốt lên, vì văn phong của tôi chủ yếu vẫn là logic chứ không mượt mà, bay bổng.
Mẹ tôi trái lại rất thích văn thơ. Bà đọc rât nhiều và cũng nhớ rất tốt. Những tiểu thuyết dày cộp như “Chiến tranh và hòa bình” hay “Những người khốn khổ” đều đã qua tay bà. Tôi ngay từ hồi học cấp một cũng được bà mua tặng cho chị em tôi những quyển thơ của các bạn nhỏ ngày đó, như của Trần Đăng Khoa, để cố vực đậy lòng yêu văn thơ của các con. Đối với tôi lúc bấy giờ vẫn chỉ là cát đổ biển. Nhưng có một điều tôi học được ở bà và ứng dụng vào Tủm Tí là hãy cứ tạo cho các con mình nhưng gì mình có thể làm. Chúng có thể thích hoặc không thích, nhưng những gì đã học từ bé sẽ ngấm rất sâu, sau này nếu chúng thích quay lại sẽ dễ dàng hơn vì đã có cơ bản. Cuộc sống có rất nhiều mặt, nó sẽ được lấp đầy hơn nếu ta được thử nghiệm.
Một lần bà đưa cho chúng tôi cuốn sách của Aziz Nesin “Những người thích đùa”. Tôi đọc sách mà ôm bụng cười. Chuyện của ông vừa thật mà lại hài hước, sự hài hước chỉ có được từ những người đã từng trải nghiệm với con mắt quan sát tinh tế cường điệu. Sau khi nghe vợ bảo “Mẹ cũng thích đọc chuyện của bố, bố viêt hay lắm !”. Biết vợ động viên tôi chỉ cười đùa “Thật thế à ?”.
Tôi chợt nhớ đến chuyện ngắn “Bệnh truyền nhiễm” trong tập chuyện của Aziz Nesin. Một người không bao giờ xem bóng đá được bạn rủ đến sân vận động để cổ vũ cho đội bóng nhà. Anh ta ngồi xem mà không hề để ý đến trận bóng, chỉ nhìn những người xung quanh và chim bay trên trời. Chợt đội nhà ghi một bàn thắng, những cổ động viên nhảy lên phấn khích, họ la hét, xô bên này, đá bên kia. Anh ta ngồi ngay trong nhóm cổ động viên nên cũng bị đấm đá liên tục khắp người. Vốn người hiền lành nên anh ta chỉ cố né tránh. Sau một hồi đấm đá các cổ động viên cũng ngồi xuồng xem tiếp. Mặt mũi mọi người đều vui vẻ, mặc dù người sưng mũi, người thâm mắt, người sứt miệng nhưng không ai trách ai, như chưa hề có chuyện đấm đá nhau vừa xảy ra. Lại một bàn thắng nữa cho đội nhà, anh tiếp tục nhận được một trận mưa đòn từ những cổ động viên ngồi xung quanh. Đến đây thì anh không còn thờ ơ nữa, anh cũng bắt đầu nhảy lên thượng cẳng chân hạ cẳng tay và la hét. Trận đấu vừa hêt thì anh cũng thành cổ động viên thực thụ, mọi người ra về tuy mặt mày sưng vêu nhưng tươi cười rạng rỡ vì đội nhà đã thắng. Sau một tháng không bỏ trận đấu nào anh đã phải đến bác sĩ xin nghỉ ốm vì gãy chân sau nhiều lần đấm đá.
Bác sĩ hỏi “Anh bị bệnh gì ?”
Anh trả lời “Tôi bị bệnh truyền nhiễm.”
Bác sĩ chột dạ hơi lùi lại.
Anh nói tiếp “Vâng tôi đã bị lây thành Fan bóng đá !”
Đúng vậy bố bây giờ đã bị lây của mẹ thành người thích viết !
Sẽ có một category có tên là Tí.
Bố mẹ giờ đến tuổi quên nhanh, anh đến tuổi lớn nhanh. Hôm nào cũng có chuyện ngồ ngộ về anh. Nhỡ sau này anh hơi thích tiếng Việt, anh còn có cái mà đọc. Chứ bố mẹ, hôm sau quên chuyện hôm trước.
Hôm qua anh kể sau giờ học anh đã làm được gì ở nhà, trong đó có vài phút học. Bố bảo may mà bố cất tablet đi cho Tí, chứ không Tí lại bận bịu chả có thời gian sờ đến bài vở.
Mẹ có thêm một câu gì đó, làm anh động lòng. Anh quay phắt sang mẹ, gí sát mặt anh vào mặt mẹ, ngoác thật to cái mồm cá ngão “Mẹ, mẹ phải có Vertrauen an Sohn của mẹ chứ…”.
Mẹ cứ thấy muốn cười. Giờ anh cao hơn mẹ, nên mỗi lần anh làm vậy, mẹ cứ phải nhìn lên, trông anh lại càng ngộ.
Anh có cái mồm rộng. Mồm và mắt, lúc nào cũng như muốn cười. Anh lại còn có cái điệu nhăn ra để cười nữa, học được của ai đó mà giờ mẹ đã quên.
Hôm nay đi bác sỹ răng, bác sỹ chỉ hàm răng của anh năm trước và năm nay, có vẻ đôi chút tự hào. Chẳng là năm trước đám răng của anh còn tranh nhau làm cán bộ, năm nay trông có vẻ thẳng thớm hơn.
Giờ bố mẹ phải quyết định có nên cho anh đeo hàm chắc (24 tiếng), hay thư thư lại càng lâu càng tốt. Chị anh lúc mới đeo hàm, cũng vật vã khổ sở lắm.
Hôm trước có nói chuyện với cô con gái, bảo cô ấy thử viết những trải nghiệm của cô ấy trong thời gian ở Anh.
Cô ấy bảo cô ấy nếu viết sẽ boring chứ không hay bằng mẹ.
Heheh, ai bảo mẹ viết hay chứ mẹ thấy mẹ viết thường, chỉ khác người khác ở cái thích viết và dám viết mà thôi.
Nhưng khi còn bé mà bảo viết cho nhiều người lớn xem, chắc mẹ cũng không dám.
Con người đôi khi ngại thử, cũng là chuyện bình thường.
Con người đôi khi sợ, cũng là chuyện bình thường. Sợ không ai thích, sợ viết dở, sợ liên lụy,… nhiều thứ sợ
Con người đôi khi thích khoác lác, thích thể hiện, cũng là chuyện bình thường.
Con người đôi khi bức xúc muốn nói to ra cho bõ, cũng là chuyện bình thường.
Có người chọn con đường cứ làm tới, qua đó họ ý thức được rõ những ngại ngùng, những sợ, những khoác lác, những bức xúc… mỗi lần viết.
Tất nhiên là chỉ khi họ chủ động ý thức. Vì con người vốn hay trôi nổi trong các cảm xúc của mình, không phải ai cũng tách được ra khỏi dòng chảy của các ý nghĩ và cảm xúc mà nhìn vào họ.
Thế đấy chị ạ. Mẹ có đủ các thứ tính nêu trên, và mỗi lần mẹ viết, mẹ lại nhìn thấy chúng, không nhiều thì ít.
Vậy … có nên viết không nhỉ ?
Đôi khi những cảm xúc ấy không nổi trội, thay vào đó là cảm giác thanh bình.
Chị chắc cũng thường có cảm giác đó.
Chắc con chim khi xuân về cũng có cảm giác đó, và nó cứ líu lo chẳng có lý do gì.
Chị thì sẽ chạy ra ôm lấy bố mẹ, ùng mông ra đu người cười khúc khích.
Còn ông em của chị lại rống lên ông ổng với các giọng nửa vịt đực nửa loa phường.
Mẹ những lúc đó cũng líu lo theo cách của mình, đơn thuần như một người đánh máy cho câu chữ tí tách chui ra.
Vậy … có nên viết không nhỉ ?
Viết lai rai vậy về cái đoạn Viết. Chị không cần viết nếu chị không có hứng thú. Nhưng nên bộc lộ con người mình bằng cách này hay cách khác. Góp phần của mình vào thế giới này bằng cách này hay cách khác.
Quan trọng nhất trong mỗi bước đi, trong mỗi việc làm, hãy ý thức rõ về con người và cảm xúc của mình. Rồi đến lúc nào đó cái kênh nối với sâu thẳm trong mỗi người sẽ được khơi rộng, niềm vui sẽ rõ rệt và thường hằng.
Suy cho cùng đó cũng là nhiệm vụ tối hậu của mỗi người khi tồn tại trong cõi người này, đúng không chị?
Viết vậy chứ chả biết chị có vào đọc không. Chị mà biết bố chị viết, rồi lại hiểu được bố chị viết gì, chắc là chị sẽ lại ôm bố, ùng mông ra đu vào người bố, rồi cười khành khạch vào tai bố, heheh.
Thấy vợ nhắc đến Thiền và Toán, hai phạm trù mà bản thân tôi cũng đã nhiều năm trăn trở và trải nghiệm, lại muốn viết về ViVu, cái mình đã viết mà chưa hoàn thành.
Hồi bé mẹ tôi hay nhắc làm gì thì nên làm cho đến chót và việc hôm nay chớ để ngày mai. Cái này thấm dần vào tôi. Việc gì tôi đã bắt đầu thường không muốn kéo dài lâu, nên nếu có thể tôi thường muốn làm luôn cho xong. Nếu chưa hoàn thành được ngay thì có một cái gì đó trong sâu thẳm vô ý thức cứ nhắc nhở tôi “Này ông tôi vẫn đang chờ ở đây … bao giờ ông định tiếp tục nào ?” Thế rồi để sau khi đã hoàn thành nó tôi cảm giác thật khoan khoái vì lại có một vấn đề được giải quyết chọn vẹn. Cái cảm giác này cũng giống như người họa sỹ vẽ xong được bức tranh, người nhạc sỹ viết xong được bài nhạc, hay đơn giản là “anh nông dân cày xong thửa ruộng” mà ta đã gặp đâu dó trong văn học, hay như một học sinh giải xong được một bài toán hóc búa.
Niềm vui sau cùng này đã theo tôi khắp những năm cắp sách đến trường. Bài toán càng khó, khi giải ra được lại càng … sướng ! Bọn tôi mấy thằng cùng học còn nghĩ ra cách thay đổi bài toán để tìm ra những bài toán mới đố nhau, đặc biệt là các bài về hình học. Thế đấy tuổi thơ nhớ đến ai cũng cảm thấy lâng lâng, vui nhưng khó tả.
Nhiều khi nhớ lại quá khứ tôi như không phải chính mình, mà như một người tàng hình đang quan sát những gì xảy ra ở một nơi nào đó không rõ ràng, hơi mờ ảo. Quá khứ với tôi lúc đó không phải là quá khứ nữa mà là một cuốn phim ngay trước mắt, khiến tôi có thể mỉm cười hay bâng khuâng. Nhìn theo thuyết tương đối của Einstein thì thời gian cũng chỉ là tương đối. Nếu ta bay với vận tốc ánh sáng sẽ không còn khái niệm thời gian nữa, quá khứ hiện tại và tương lai cùng nằm trên một mặt phẳng cho ta quan sát. Thế nên nếu đi đường nhỡ gặp ai đó trông lơ lơ, lại tự mỉm cười một mình, thì có thể người này không phải hâm mà là đang vivu cùng vận tốc ánh sáng đấy 🙂
Rồi cũng đến thời điểm tôi nhận ra rằng không phải cái gì cũng giải quyết được trọn vẹn hay giải quyết được ngay lập tức. Trong những việc lớn hoặc lâu dài, việc cần làm là việc trước mắt (next step) chứ không thể nôn nóng cho xong việc được. Việc nôn nóng, suy nghĩ để hoàn thành chỉ gây stress, thể hiện ra ngoài là các chứng bệnh như đau dạ dày, mất ngủ, vân vân và vân vân. Như việc đi xe đạp, tôi sẽ không lấy việc đi được đến điểm cần đến A là mục đích nữa, mà là nhìn ngắm, cảm nhận phong cảnh trên quãng đường mình đi hoặc là để ý xem gân cơ của mình làm việc có ổn không, rồi lúc nào đó cũng sẽ đến điểm cần đến. Theo tôi đó chính là ViVu. Người ta đề ra cho mình một cái đích (điểm cần đến), nhưng mục đích chính lại không phải là đến đích mà chính là nắm bắt những gì xảy ra trong hiện tại.
Bỏi vậy ViVu chính là thiền (Hahaha: toàn lập luận theo kiểu Toán nhé). Những ai đã đọc về công án hay chuyện về thiền thấy nhiều cái thật khó hiểu. Như kiểu học sinh đến hỏi thầy “Thiền là gì ạ ?”, thầy bảo “Thiền là cái cây trước cửa kia kìa”. Học trò không hiểu nhưng không dám hỏi lại, sợ thầy chê dốt không nhận. Về nhà kể với một bạn khác cũng định đi học thiền bảo “tớ đã được thầy giảng về thiền rồi”. Bạn này vội chạy ngay đến thầy hỏi “Thiền là gì ạ ?”, thầy gõ ngay cho một gậy vào đầu. Thế thì thiền là gì nhỉ ? Là cái cây trồng trước nhà thầy hay là cái gậy của thầy ?
Về khoản ViVu … Thiền kiểu này thì anh Tí nhà này chắc chắn sẽ là học trò cưng của thầy:
Mẹ hỏi Tí: “Tí đã làm bài tập chưa ?”,
Ti trả lời: “Tí yêu mẹ lắm”
Mẹ lại hỏi Tí: “Bao giờ mình học tiếng Anh ?”
Tí trả lới: “Tí yêu mẹ lắm”
Mẹ cứ việc hỏi, câu trả lời của anh đang có trong đầu (hiện tại) là không thay đổi. Quả là … Thiền cao 🙂
Nhóm chúng tôi 6 gia đình ở Munich chơi với nhau khá thân. Lúc đầu cũng là quen biết nhau. Sau rồi lại có con cùng lứa. Thế rồi câu chuyện thường quay về những mối quan tâm giống nhau như dạy dỗ con, trường lớp, thầy cô, vv. Sau nữa mỗi khi gặp nhau là nói chuyện luyên thuyên tứ tung cả, đặc biệt nói đùa nhau để cười là thú vui đặc biệt của hội. Sau dần nghĩ lại, cần gì phải đi hội nào nữa nhỉ ? Đây chính là hội của mình: hội ViVu, mà theo khởi điểm ban đầu là hội “Ăn Chơi” vì cứ gặp nhau là có ăn nhậu và chơi bời.
Vì sao lại là “ViVu” ? Có lẽ nó là cái duyên. Mục đích gặp nhau có nêu ra (sinh nhật bạn này bạn kia, vv), nhưng mục đích chính vẫn là huyên thuyên trêu nhau để … ViVu.