Xem các bài viết

Thiền … ViVu

Thấy vợ nhắc đến Thiền và Toán, hai phạm trù mà bản thân tôi cũng đã nhiều năm trăn trở và trải nghiệm, lại muốn viết về ViVu, cái mình đã viết mà chưa hoàn thành.

Hồi bé mẹ tôi hay nhắc làm gì thì nên làm cho đến chót và việc hôm nay chớ để ngày mai. Cái này thấm dần vào tôi. Việc gì tôi đã bắt đầu thường không muốn kéo dài lâu, nên nếu có thể tôi thường muốn làm luôn cho xong. Nếu chưa hoàn thành được ngay thì có một cái gì đó trong sâu thẳm vô ý thức cứ nhắc nhở tôi “Này ông tôi vẫn đang chờ ở đây … bao giờ ông định tiếp tục nào ?” Thế rồi để sau khi đã hoàn thành nó tôi cảm giác thật khoan khoái vì lại có một vấn đề được giải quyết chọn vẹn. Cái cảm giác này cũng giống như người họa sỹ vẽ xong được bức tranh, người nhạc sỹ viết xong được bài nhạc, hay đơn giản là “anh nông dân cày xong thửa ruộng” mà ta đã gặp đâu dó trong văn học, hay như một học sinh giải xong được một bài toán hóc búa.

Niềm vui sau cùng này đã theo tôi khắp những năm cắp sách đến trường. Bài toán càng khó, khi giải ra được lại càng … sướng ! Bọn tôi mấy thằng cùng học còn nghĩ ra cách thay đổi bài toán để tìm ra những bài toán mới đố nhau, đặc biệt là các bài về hình học. Thế đấy tuổi thơ nhớ đến ai cũng cảm thấy lâng lâng, vui nhưng khó tả.

Nhiều khi nhớ lại quá khứ tôi như không phải chính mình, mà như một người tàng hình đang quan sát những gì xảy ra ở một nơi nào đó không rõ ràng, hơi mờ ảo. Quá khứ với tôi lúc đó không phải là quá khứ nữa mà là một cuốn phim ngay trước mắt, khiến tôi có thể mỉm cười hay bâng khuâng. Nhìn theo thuyết tương đối của Einstein thì thời gian cũng chỉ là tương đối. Nếu ta bay với vận tốc ánh sáng sẽ không còn khái niệm thời gian nữa, quá khứ hiện tại và tương lai cùng nằm trên một mặt phẳng cho ta quan sát. Thế nên nếu đi đường nhỡ gặp ai đó trông lơ lơ, lại tự mỉm cười một mình, thì có thể người này không phải hâm mà là đang vivu cùng vận tốc ánh sáng đấy 🙂

Rồi cũng đến thời điểm tôi nhận ra rằng không phải cái gì cũng giải quyết được trọn vẹn hay giải quyết được ngay lập tức. Trong những việc lớn hoặc lâu dài, việc cần làm là việc trước mắt (next step) chứ không thể nôn nóng cho xong việc được. Việc nôn nóng, suy nghĩ để hoàn thành chỉ gây stress, thể hiện ra ngoài là các chứng bệnh như đau dạ dày, mất ngủ, vân vân và vân vân. Như việc đi xe đạp, tôi sẽ không lấy việc đi được đến điểm cần đến A là mục đích nữa, mà là nhìn ngắm, cảm nhận phong cảnh trên quãng đường mình đi hoặc là để ý xem gân cơ của mình làm việc có ổn không, rồi lúc nào đó cũng sẽ đến điểm cần đến. Theo tôi đó chính là ViVu. Người ta đề ra cho mình một cái đích (điểm cần đến), nhưng mục đích chính lại không phải là đến đích mà chính là nắm bắt những gì xảy ra trong hiện tại.

Bỏi vậy ViVu chính là thiền (Hahaha: toàn lập luận theo kiểu Toán nhé). Những ai đã đọc về công án hay chuyện về thiền thấy nhiều cái thật khó hiểu. Như kiểu học sinh đến hỏi thầy “Thiền là gì ạ ?”, thầy bảo “Thiền là cái cây trước cửa kia kìa”. Học trò không hiểu nhưng không dám hỏi lại, sợ thầy chê dốt không nhận. Về nhà kể với một bạn khác cũng định đi học thiền bảo “tớ đã được thầy giảng về thiền rồi”. Bạn này vội chạy ngay đến thầy hỏi “Thiền là gì ạ ?”, thầy gõ ngay cho một gậy vào đầu. Thế thì thiền là gì nhỉ ? Là cái cây trồng trước nhà thầy hay là cái gậy của thầy ?

Về khoản ViVu … Thiền kiểu này thì anh Tí nhà này chắc chắn sẽ là học trò cưng của thầy:
Mẹ hỏi Tí: “Tí đã làm bài tập chưa ?”,
Ti trả lời: “Tí yêu mẹ lắm”
Mẹ lại hỏi Tí: “Bao giờ mình học tiếng Anh ?”
Tí trả lới: “Tí yêu mẹ lắm”
Mẹ cứ việc hỏi, câu trả lời của anh đang có trong đầu (hiện tại) là không thay đổi. Quả là … Thiền cao 🙂

Nhóm chúng tôi 6 gia đình ở Munich chơi với nhau khá thân. Lúc đầu cũng là quen biết nhau. Sau rồi lại có con cùng lứa. Thế rồi câu chuyện thường quay về những mối quan tâm giống nhau như dạy dỗ con, trường lớp, thầy cô, vv. Sau nữa mỗi khi gặp nhau là nói chuyện luyên thuyên tứ tung cả, đặc biệt nói đùa nhau để cười là thú vui đặc biệt của hội. Sau dần nghĩ lại, cần gì phải đi hội nào nữa nhỉ ? Đây chính là hội của mình: hội ViVu, mà theo khởi điểm ban đầu là hội “Ăn Chơi” vì cứ gặp nhau là có ăn nhậu và chơi bời.

Vì sao lại là “ViVu” ? Có lẽ nó là cái duyên. Mục đích gặp nhau có nêu ra (sinh nhật bạn này bạn kia, vv), nhưng mục đích chính vẫn là huyên thuyên trêu nhau để … ViVu.

Chuyên toán

Hồi còn nhỏ bọn tôi học lớp chuyên toán, ở đó người ta dậy rất nhiều về toán.
Bọn lũ chúng tôi, được dậy thì cứ học thôi. Học túc tắc, học vì vui, nhất là hội gia đình không có gốc toán như bọn tôi.
Việc giải các bài toán khó với tôi cũng như nhiều bạn có một sự lôi cuốn đặc biệt.
Giờ đây nghĩ lại những lúc miệt mài giải toán, tôi thấy có thể ví trạng thái đó như một trạng thái thiền, nơi tất cả các suy nghĩ đều chỉ tập trung vào việc tìm ra lời giải, còn mọi thứ xung quanh đều bị „tắt“.

Đây có lẽ cũng là trạng thái hay có của những người làm khoa học hoặc kỹ thuật, lập trình viên.

Lớn lên chút, thấy người ta đả phá đám học giỏi quá, lại thấy mình thiếu nhiều kỹ năng trong cuộc sống, những kỹ năng bạn bè tôi đã học được khi tôi còn đang say sưa giải toán, tôi cũng ngoảnh lưng lại với cái gọi là „giỏi toán“. Tôi chối bỏ một cái gì đó “là mình”.

Ai mà khen tôi giỏi, thông minh, mà tôi không cảm thấy thiện ý trọn vẹn trong lời khen, tôi thấy như đang bị châm chọc.

Gần đây, tôi mới thay đổi cách nhìn, khi tôi đã không còn đồng hóa mình với những gì mình từng có và đang có.

Đó thật ra là một món quà. Không chỉ khả năng ngồi suy nghĩ sâu về một vấn đề, mà cả môi trường, thầy cô, bạn bè. Thật sự là món quà.

Cả một thời đi học, tôi và các bạn đã có rất nhiều niềm vui. Vui khi giải toán, vui khi tìm ra lời giải, và vui trong khoảng nghỉ giữa bài toán đã giải với bài toán tiếp theo.

Đã gọi là vui thì không thể so niềm vui này với niềm vui kia. Không thể bảo vui khi làm toán kém vui hơn khi lê la ăn quà ngoài đường cùng bạn bè. Cả hai thứ đều vui, mỗi thứ vui một kiểu.

Đi làm, khi đã tạm ổn với đám kỹ năng mà tôi phải nhồi nhét vào đầu mình cho kịp với môi trường, tôi nhận ra khả năng suy nghĩ logic giúp tôi rất nhiều trong công việc.

Có những việc (mang tính kỹ thuật) với tôi nhẹ nhàng và đem lại nhiều niềm vui, thì với nhiều người là việc khó khăn, vì họ không có thời gian được “luyện” toán, heheh. Tất nhiên họ có nhiều khả năng khác.

Nên để công bằng, nên khuyến khích những điều mà người khác có khả năng làm, giỏi nấu, giỏi tán phét, giỏi trang trí, và cả giỏi toán.

Hãy nhìn nhận, nhiều người trong số những con người đó có tâm hồn khá là trong trẻo, dù họ có thể không thành công, ít tiền, ít quyền.

Những câu nói như „giỏi thì cũng làm được cái gì… “, sẽ tạo nên một thế hệ không đánh giá những điểm mạnh ở mình và ở người, mà thế hệ đó là tương lai của xã hội này, cái xã hội ngoài tiền, chức tước, địa vị, còn có gì đó thăng hoa hơn, lan tỏa hơn, nhẹ nhõm hơn.

Bài này đã muốn viết từ lâu, khi biết tin cô cháu gái đi thi giỏi toán. Chấp nhận điểm mạnh của mình, không cần tự hào về nó, và hãy biết đó là món quà, cô cháu yêu quí ạ.

Hobby

Thấy vợ viết về làm vườn, chợt tôi nghĩ đến khái niệm về Hobby (sở thích).

Bình thường ra ai cũng mường tượng ra Hobby là gì. Theo đúng định nghĩa thì Hobby là công việc một người thích làm trong thời gian rỗi của mình. Công việc này không phải để kiếm sống hàng ngày, nhưng lại là công việc làm cho người ta thăng hoa, thể hiện được bản thân, và nhiều khi còn tạo nên bản sắc riêng (Identity) của mình.

Ở những nước công nghiệp phương Tây như ở châu Âu này thường công việc hàng ngày rất nhiều stress, thế nên Hobby chính là nơi để người ta lấy lại thăng bằng và tìm lại chính mình.

Để ý xung quanh thấy các bạn đông nghiệp mỗi người một Hobby khác nhau. Lúc ngồi cùng ăn trưa hay đi dạo cùng nhau, chỉ cần mình hỏi thăm về Hobby của bạn, là sễ được nghe một bài ca đầy hứng khởi, ánh mắt long lanh, giọng nói phấn khích. Chỉ cần qua những cử chỉ lời nói của họ, chả cần hiểu nhiều lắm họ nói về cái gì, đã có cảm giác bị cuốn đi bay theo, làm mình cũng cảm thấy nhẹ nhàng dễ chịu.

Có một bạn đi hát đồng ca ở nhà thờ (chor), bạn ấy bảo tuần nào cũng đi tập đều đặn chỉ để biểu diễn không lấy tiền 3-4 lần trong năm vảo các dịp lễ của thiên chúa giáo. Nhìn tập bài hát bạn đưa cho tôi xem thấy choáng luôn, toàn những bài cổ điển, nốt nhạc chi chít lên xuống không biết bao nhiêu mà lần. Mặc dù bản thân cũng được học nhạc từ bé và cũng rất yêu thích nhạc, nhưng nhìn thấy cũng hoa cả mắt. Bạn ấy hát giọng Tenor khá chuẩn. Để có thể hát như vậy trong một dàn đồng ca có đến hơn 50 người, bạn ấy phải thường xuyên tập giọng ở nhà. Giọng hát được sử dụng như một nhạc cụ và cũng tập luyện y như vậy.

Một bạn khác lại có Hobby về xe đạp. Trong nhà bạn ấy có đến … 30 chiếc xe đạp và con số này không phải là con số cuối cùng. Điểm đặc biệt ở đây: tất cả các xe đạp đều do bạn tự lắp ! Bạn kể hồi còn sinh viên đi làm thêm cho một cửa hàng bán và sửa chữa xe đạp, suốt ngày hý hoáy lắp và sửa xe đạp nên chỉ thích lắp xe đạp tự đi chứ không thích mua xe sẵn, vì thường xe lắp sẵn phụ kiện không hoàn toàn được như ý mình. Trong một lần đi công tác ở Nizza bên Pháp bạn ấy mang theo chiếc xe đạp gấp 20 inch (nghĩa là bánh xe tương đối nhỏ như bánh xe đạp của trẻ con !) trong vali gửi theo máy bay. Lúc về bạn ấy đạp từ Nizza về Munich (khoảng 1000km) bằng chiếc xe đạp tự lắp này đi ngang qua rặng núi Alpe, nhiều đoạn lên cao hơn 3000 mét. Bạn ấy còn chỉ cho mình vận tốc cao nhất mà bạn ây đạt được khi thả dốc với chiếc xe đạp xinh xắn này trong đồng hồ đo vận tốc xe đạp là 72 km/h !

Tôi cũng rất thích đi xe đạp. Nhưng để đi xe đạp đường trường trong nhiều ngày thì chỉ từ khi nói chuyện với các bạn đồng nghiệp mới dám làm. Sau đấy vợ con bị bố lên kế hoạch cứ đến kỳ nghỉ là cùng đi xe đạp cả nhà thăm thú các nơi. Vợ tôi rất nhiệt tình hưởng ứng vì cũng thích ra ngoài thiên nhiên như tôi, bọn trẻ con thì phải làm công tác tư tưởng dần dần. Anh Tí đi xe chỉ thích làm sao đi nhanh cho tới đích không cần ngắm cảnh xem xét gì cả. Chị Tủm đi đâu thì đi nhưng đến đâu cũng phải được thưởng thức ẩm thực của nơi đó là chị hài lòng. Có một điểm chung là hai anh chị đều rất thích các con vật, nên trên đường chỗ nào mà có dê, vịt, chó, … là hai anh chi xà vào chơi, nếu bố mẹ không bảo đi chúng nó có thể ngồi cả ngày ngoài đường được. Lại lạc chủ đề rồi, đi xe đạp chắc lúc nào có thời gian sẽ viết sau vì cũng là cảm nhận rất hay của những chuyến đi nhiều lý thú.

Còn có một bạn bảo Hobby của bạn là … các con của bạn ! Mới nghe ra có vẻ cũng hơi lạ. Bạn bảo tao cố gắng chơi với chúng nó thật nhiều mỗi khi tao ở nhà vì ngoài 13 tuổi có khi chúng nó không còn thích chơi với tao nữa. Vợ chồng tôi thường hay bảo nhau là các bạn ở đây khi đã có Hobby gì, các bạn ấy sẵn sàng đầu tư rất nhiều công sức, tiền bạc và thời gian cho Hobby của mình. Thế thì Hobby này cũng không có gì là lạ cả vì nếu tính về công sức của cải bố mẹ đổ ra cho con cái thì đây là một trong những “Hobby” lớn nhất trong một đời người. Chỉ có điều nếu có thêm được cảm giác thư giãn nhẹ nhàng khi bên con thì đó mới thành Hobby thực sự thay vì cảm giác nghĩa vụ (“nợ đồng lần”) như ở nhà nửa đùa nừa thật hay nói. Tôi cảm giác được vợ tôi cũng có Hobby này 🙂

 

Hoa tím

Bình thường khi có hoa nở thì mùa xuân mới chính thức được mọi người để ý.
Với người làm vườn hoặc người thích cây, mùa xuân bắt đầu từ trước đó mấy tuần.
Từ lúc mầm mới nhú.

 

Đám hoa tím đang lác đác, chỉ sau 1,2 tuần nữa, sẽ thành thảm hoa tím ở một góc vườn. Từ giờ đến lúc đó, mỗi hôm lại thêm vài bông hoa. Thảm hoa có thể nở kéo dài đến tháng 5. Sau đó là thảm lá xanh, làm nền cho các loài hoa khác.

Tôi thích một câu “nhìn vậy mà không phải vậy”. Có những gốc cây khô queo tưởng đã chết, chồng tôi bảo cứ để vậy rồi nó sẽ lên, cây cối sức sống nó mãnh liệt lắm. Và thường bạn ấy đúng. Bạn ấy có một thứ linh cảm riêng, kết hợp với kiểu nghĩ logic của đàn ông, khiến bạn ấy tránh được rất nhiều lỗi mà tôi có thể mắc phải.

Lại … Vi Vu

Từ thủa xa xưa khi con người còn ăn lông ở lỗ, người ta đã sống thành nhóm, hay theo ngôn ngữ thông thướng gọi là bầy đàn, tuy nhiên 2 từ này nghe có vẻ hơi hoang dại phù hợp cho “con” hơn là cho “người”.

Hội người Việt ở Munich cũng không phải là ngoại lệ. Ở đây có rất nhiều tổ chức cho những người có cùng nhu cầu, sở thích. Mỗi hội lại đặt ra một cái tên cho hợp với tiêu chí của mình. Nếu tôi không nhầm thì nhiều hội có tên cũng rất ấn tượng như “Ái Hữu”, “Thiền”, “Tre Xanh”, “Phụ Nữ”, vân vân và vân vân. Tên gì thì tên điều quan trọng vẫn là mọi người trong hội  có một tiếng nói chung, mỗi người trong hội đều có những đóng góp nhất định cho hội và tôn trọng lẫn nhau. Không ít hội đã tan vỡ chỉ vì một số người trong hội không giữ được những đặc tính cơ bản để tồn tại này.

Nhìn rộng ra một lớp học, một công ty, một nhà nước, một hành tinh (trái đất theo tôi chỉ là một hành tinh trong nhiều hành tinh sống và con người là một nhóm trong nhiều nhóm đang sống mà thôi) cũng không khác gì mấy. Có nên để tranh chấp trên trái đất của con người dẫn đến những cuộc chiến tranh đổ máu đã xẩy ra không biết bao nhiêu lần trong quá khứ, và hiện tại khắp nhiều nơi trên trái đất. Một cuộc chiến tranh hạt nhân nếu nổ ra sẽ là dấu chấm hết cho loài người trên trái đất. Con người đúng là một sinh vật đặc biệt, có những cái họ không thể học được dù nó đã xẩy ra nhiều lần trong quá khứ và họ vẫn tiếp túc đi theo bước xe đổ này trong hiện tại. Nhưng dù sao con người cũng là những sinh vật rất thông minh. Có lẽ họ cần thời gian và một bài học lớn cũng phải trải qua nhiều đau khổ mới có thể thẩm sâu được.

Tôi với bà xã ngày trước cũng có đi chơi một vài hội ở Munich khi các hội này làm lễ tết, vui chơi hay chỉ là tụ họp. Nhưng cái gì có lẽ cũng phải có duyên mới thành được. Thành ra có đi vài ba lần mà cuối cùng cũng chẳng theo hội nào. Vẫn vui và đánh giá khi gặp gỡ mọi người, vì thật sự để tổ chức làm được gì đó cần rất nhiều công sức của nhiều người và nhiều thời gian bỏ ra.

Vấn đề cũng nằm chính ở điểm cuối cùng này: thời gian. Thời gian không phải là vô hạn và tôi không muốn lãng phí nó.
Có lần nói chuyện với cu Tí, anh cu thích xem một số youtube channels  của hội extravagant (dich là hỡm hĩnh ?).
Anh cu nói cũng thích cái này, cái kia. Bố bảo những cái đấy đắt tiền lắm, nếu anh thích sau này anh có thể đi làm tự kiếm tiền mà mua.
Anh lại bảo thế giàu như Bill Gates thích nhỉ, thích gì là mua được ngay, anh vẫn thích có ngay mọi thứ và không phải làm gì.
Chà chà cái này bố lại phải giải thích cho anh, Bill Gates sinh ra đâu đã giàu như vậy, ông đã làm việc rất nhiều và tất nhiên cũng có nhiều may mắn nữa mới thành người giàu như bây giờ.
Anh ngẫm nghĩ rồi bảo thế con Bill Gates sinh ra đã là tỷ phú rồi phải không ? Bố biết ngay anh vẫn muốn có mọi thứ mà tốt nhất là không phải làm gì.
Đúng, nhưng nên giải thích cho anh thế nào nhỉ ? Bố bảo mỗi người trên trái đất sinh ra đã có một sứ mệnh riêng, có người giàu người nghèo (về vật chất), nhưng có một cái ai cũng nhiều như nhau không ai hơn kém ai, đố Tí biết là cái gì ? Anh nói ngay Tí không biết. Anh bản tính vẫn thế không thích nghĩ nghợi nhiều (cái này biết đâu sau này lại là lợi thế của anh, bản tính con người nhiều khi hay thích suy luận, càng suy luận càng rắm rối, chả biết đâu mà lần nữa) .
Bố nói đó chính là thời gian, mỗi người mỗi ngay đều chỉ có 24 tiếng, không ai “giàu” hơn ai, nếu anh có 100 trò chơi anh có chơi được cùng một lúc không ?

Anh cũng hiểu được một phần ý bố, nhưng ở anh khi trong câu chuyện có một điều gì đó mới anh chạy ngay theo hướng này. Câu chuyện với anh đầu cuối nhiều khi không có liên quan gì đến nhau. Nó là một chuỗi liên tục, bất tận như dòng thời gian. Bố mẹ chỉ biết nhìn anh và cười với nhau. Anh không cần logic, đối với anh chả cái gì là logic và chả cái gì là không logic ….

Lúc đầu định viết về vivu, giờ lại thành tản mạn (giống ông con trai mất rồi), thôi lại để dịp khác viết tiếp về vivu vây. Hình như vivu và tản mạn cũng đâu đấy gần nhau đúng không nhỉ ?