Author: Minh-Ha

Câu ngắn thứ 2 Tí đã nói hôm qua – „Tại Tí giống mẹ, Tí thiếu nghị lực“ …

Cả nhà ngồi bàn về tiếng Đức của Tí và bài kiểm tra được 5 điểm của cậu. Cậu rất vất vả để hiểu một đoạn văn bằng tiếng Đức giống như những người khác. Khi đọc cậu chắt lọc kiến thức theo một kiểu nào đó, cái kiểu không giúp ích gì cho việc trả lời câu hỏi.
Cậu cứ đọc dòng cuối quên dòng đầu, thành ra đọc xong rồi vẫn không thể trả lời câu hỏi. Cứ mỗi một câu hỏi cậu lại phải đọc lại từ đầu một lần.

Tôi đã từng nói chuyện nhiều lần về tiếng Đức của cu Tí với các bạn chỗ làm. Phần lớn họ là đồng nghiệp nam, và phần lớn họ đều tư duy rất khá. Giờ đây họ viết tài liệu, hoặc trình bày một vấn đề đều rất rõ ràng khúc triết, tuy vậy nhiều người đã từng rất vất vả với tiếng Đức ở trường phổ thông. Thậm chí một ông suýt phải ra khỏi Gym vì điểm tiếng Đức quá tồi, giờ đây ông ấy lại nói năng như thần, trên trời dưới bể có gì ông ấy đều biết cả, và say sưa hướng dẫn tỉ mỉ nếu có ai cần.

Nên thấy tình trạng của Tí không phải là tình trạng cá biệt. Tí vẫn có chút hy vọng có tương lai không tồi.

Bố thì cho rằng nếu luyện đọc thì tiếng Đức sẽ khá hơn, mẹ thì nghi ngờ, tuy vậy thấy bố có vẻ lo lắng quá, mẹ bàn với Tí sẽ cố gắng đọc cái gì đó ,mỗi ngày một chút.

Mẹ đề ra mỗi ngày 10 phút đọc. Anh tuy cũng có suy nghĩ về thứ tiếng Đức lùn tì của mình, nhưng vẫn loay hoay tìm cách thoái thác, với cái cớ có đọc cũng chẳng đem lại gì. Rằng thì là anh cần có người nhắc anh đọc, rồi cần có người ngồi cạnh khi anh đọc.

Vì … anh nhăn nhở quay sang mẹ „Tí giống mẹ, Tí có ít nghị lực lắm“…

Heheh, giờ thì anh nhận là giống mẹ. Trước đây, chính anh gán cho mẹ cái chữ „ít nghị lực“, khi mẹ thú nhận mẹ không thể nhịn ăn được khi có đồ ăn bày trước mặt. Mẹ bảo mẹ nghị lực kém, và với tuổi tác sẽ càng ngày càng kém đi.

Khổ thế anh ạ, anh thì ít nghị lực đọc, mẹ thì ít nghị lực kèm, hai mẹ con mình chắc lại chẳng đi đến đâu, dù chỉ có 10 phút 1 ngày. Mẹ mà chỉ sống với anh chắc mẹ cũng chẳng có vấn đề, thấy cái mặt anh nhăn nhở suốt ngày là yên tâm rằng anh lớn lên lành mạnh. Mẹ sẵn sàng đổi vài cái điểm cao với vài chục phút nhăn nhở đó của anh. Nhưng nhìn bố anh lo lắng, tâm mẹ nó không an anh ạ.

Sau đợt mẹ bị đau vai bố đứng ra cùng Tí nhận việc lau chùi toalet và nhà cửa. Bố làm tự nguyện, và làm cẩn thận đâu ra đấy, giống cách bố làm mọi việc. Tí thì chỉ đâu đánh đấy, làm càng ít càng tốt, luấy quấy lóa quoá cho xong.

Có hôm thấy Tí hút bụi bậc cầu thang mà chỉ hút vài nhát ở giữa, bụi vẫn nguyên vẹn trong các góc, bố đã yêu cầu Tí phải làm lại. Tí thì không hiểu vì sao lại phải làm kỹ càng thế, hút xong rồi dù có kỹ lưỡng mấy, mai sẽ lại có bụi. Thành ra cậu rất hậm hực với yêu cầu làm phải cẩn thận của bố.

Hôm nay bố hơi có vẻ bị cúm, thành ra mẹ rủ Tí đi lau nhà và các phòng, còn tuần sau sẽ lau toalet. Biết là nếu làm tất cả vào cùng một ngày, sẽ phải nghe anh cu càu nhàu, nên cứ giảm thiểu thế cho vui mẹ vui con.

Rồi mẹ quét trước, con lau sau. Tức thu dọn là phần mẹ, anh chỉ việc lấy cái lau quệt ra quệt vô cho sạch bụi trên sàn và các góc. Nhìn ra, công việc của anh là công việc nhẹ và dễ làm.

Anh có vẻ chăm chú tỉ mỉ, tuy vậy cứ xong một phòng, anh lại nằm khểnh trên giường nghe nhạc rồi ư ử hát theo. Mẹ lại vẫn vừa thu vừa trông chừng lúc nào anh dậy đi làm tiếp. Rồi đôi lúc nhờ anh vác cái này cái kia đi chỗ khác, trong bụng vẫn chờ lúc anh sẽ lên tiếng kêu ca.

Cuối cùng hai mẹ con cũng làm được điều tối thiểu đã đặt ra mà không một câu ỉ eo từ phía anh. Sắp xếp nốt đám cây, xuống nhà đã thấy anh cu ngồi chễm chệ trên ghế chơi mobile. Mẹ gọi to „Tí…“ anh dóng dả „Sao…“ có vẻ không nhiệt tình lắm. Anh nghĩ mẹ anh sẽ lại sai anh cái gì đó tiếp.
Mẹ bảo „Cám ơn Tí nhiều nhé, Tí lau sạch lắm“….
Luôn nên có một câu cảm ơn để kết thúc một công việc đã được một đứa trẻ hoàn thành, dù cho nó có được làm hơi cẩu thả một tí. Suy cho cùng, đứa trẻ vẫn còn có những hàng chục năm nữa để học làm cẩn thận hơn. Nhưng niềm vui trong lao động đôi khi lại xuất hiện thông qua những câu khen ngợi đơn giản đó.

Làm việc với anh, chẳng khác gì đi dạo với mấy chú chó con. Thích chí thì nhảy quẫng lên, đi hùng hục về phía trước. Không thích thì ì ra đấy, hít bụi này, chui bụi nọ, kéo mãi chẳng đi.

Có một thứ anh thừa hưởng được từ mẹ – lười và ngại việc. Vì mẹ giống anh, nên mẹ khá hiểu tâm lý của anh. Mẹ rất biết tính ngại của mình, tuy vậy ý thức được việc cần làm thì phải làm, không thì người khác phải nhúng tay vào, nên để ý sắp xếp sao cho mình làm mà vẫn có niềm vui. Anh thì luôn lý luận rất dài dòng để tránh được càng nhiều việc càng tốt. Những lý luận cùn hơn dao mẻ, nghe cứ bấn hết cả đầu mà không hiểu cái logic của anh nằm ở đâu. Những lý luận đôi khi làm người nghe mất hết cả kiên nhẫn.

Thời gian gần đây anh cuối cùng đã biết nói ra được 3 cái từ gọn gàng thay đám lý luận lòng vòng đấy – tại Tí lười.
Mẹ anh tuy lười và nhiều tật xấu, nhưng cũng có vài tật tốt. Và đây là một trong những tật tốt của mẹ anh mà mẹ anh rất muốn truyền lại cho anh – dùng đúng từ, ngắn và rõ, heheh.

Đọc một loạt bài của một bạn trong FB, thấy sự đơn côi ghê ghớm của bạn ấy trong cuộc đấu tranh chống lại chính quyền. Cả xã hội quay mặt, ai cũng chỉ lo cho bữa cơm manh áo của gia đình mình, ai cũng sợ đủ các thứ sợ, liệu có mấy người dũng cảm dám sát cánh cùng với bạn ấy. Tôi gọi là dũng cảm xả thân mình và thân của gia đình mình.

Tôi có sống trong xã hội đó tôi cũng sẽ chọn cách thủ thế dĩ hòa vi quý, kiểu tránh voi chẳng xấu mặt nào. Người ta có thể đấu tranh nói phải trái với những người vẫn còn nghe được, hiểu được, với những người còn có nhiều sự tôn trọng, tôn trọng bản thân, tôn trọng con người.

Chắc chắn khi tôi thấy ai đó cầm gậy sẵn sàng phang vào tôi khi tôi mở miệng, bất kể tôi nói cái gì, việc đầu tiên tôi làm là im mồm, và lẩn. Việc mà tôi sẽ dậy con tôi, là hãy để ý học cách để nhận biết người, gặp người đang bức xúc không thể nghe, hãy để họ một mình. Nếu không họ sẽ làm việc xấu với mình mà về sau bản thân họ sẽ hối.

Nếu tôi thấy người đó còn có chút e dè, tôi sẽ nói vài câu nhẹ nhàng, khen ngợi. Khen ngợi cho đến khi người ta hạ cây gậy xuống, khuôn mặt giãn ra, thì phân tích gì mới phân tích. Con người ai ai cũng cần được đánh giá, được tôn trọng, được yêu mến. Sự tôn trọng khơi gợi sự tôn trọng.

Không con người nào không có điểm tốt, ai cũng có điểm đáng khen ngợi, còn có buông xả được sự cao ngạo, ghét bỏ hay sợ hãi của chính mình hay không, để có thể nhìn ra và ngợi khen đúng chỗ, mới là cái khó mà ai ai cũng có thể làm, có thể học. Để làm cái này, không cần lòng dũng cảm xả thân, chỉ cần có ý thức, và cái muốn.

Chỉ một xã hội có nhiều người biết tôn trọng, muốn tôn trọng, sẽ dần dần tạo ra một thế hệ trẻ biết tôn trọng, muốn tôn trọng. Lúc đó hãy nghĩ đến dân chủ, đến tự do ngôn luận, đến đấu tranh trong hòa bình.

Nên cái có thể làm trong từng giây phút, hãy học tôn trọng. Khi đã cảm về nó đôi chút, hãy thực hành, bằng cách học tôn trọng người bên cạnh.

Đó là con đường dài, có thể làm cả đời. Có tầng tầng lớp lớp của sự tôn trọng này, sâu thẳm, không bao giờ có thể đủ tôn trọng. Họa chăng đến lúc nào đó chữ tôn trọng bỗng tan biến, khi người ta không còn phân biệt nhị nguyên ta/người.

Đấy là nói rộng ra xã hội, còn trong gia đình, trong mọi cuộc tranh luận luôn có một sự lựa chọn nằm chềnh ềnh lơ lửng trong không khí – Tôn trọng người đối diện, bất kể đó là trẻ con hay người lớn , hay không?

Kết quả hiện tiền, đến rất nhanh.
Những đứa trẻ tự tin, biết tôn trọng mình, tôn trọng người khác, bất kể hơn kém.
Hay những đứa trẻ chỉ biết tranh lời, lấn át người kém hơn. Nhưng lại co rúm lại trước những người lạ, hay người hơn chúng.

Nên mình cứ nghĩ, đây là việc ai ai cũng có thể làm, nhất là những người sinh ra và lớn lên ở những tầng lớp, cộng đồng dân cư, nơi sự tôn trọng ít được để ý. Bỏ cãi vã về những hành động thiếu tôn trọng nhan nhản trong xã hội đi, chẳng đem lại gì. Con người không hề được tôn trọng, không biết tôn trọng là gì, sao đòi hỏi người ta đi tôn trọng người khác? Có khác nào không hề được ăn một quả táo mà muốn để người khác biết quả táo ăn mùi vị như thế nào?

Sáng vào công ty, như mọi lần rẽ qua sảnh lớn lấy cốc cafe đem lên bàn làm việc. Ở tầng của tôi cũng có máy pha cafe, nhưng ở dưới sảnh cafe được pha với sữa tươi, chứ không phải sữa bột. Có lẽ vì vậy mà nhiều người lấy cafe ở đây.

Cafe ngon chỉ là một lý do, một lý do khác với tôi là ở đây luôn có hoa tươi. 2 lọ hoa lớn, một lọ đặt ở bàn tiếp tân, một lọ đặt ở phòng tiếp khách lớn. Vì để ý nhiều lần, nên tôi phần nào nắm được nguyên tắc phối hình và phối màu của các lọ hoa.

Luôn có 3 tầng chính – những cành cây khô đã có sơn màu trắng, đỏ, tím hoặc nhũ vàng, cắm thành vòng ở giữa, hướng lên trời, có lẽ tượng trưng cho trời. Tầng thứ 2 là lá hoặc hoa to xòe ra xung quanh, có lẽ tượng trưng cho người, và tầng cuối cùng, thấp nhất, là những bông hoa nhỏ, hoặc quả khô, lòa xòa nối tiếp hài hòa với phần lọ, có lẽ tượng trưng cho đất.

Lọ hoa cũng khá đa dạng, lúc vuông, lúc tròn, hòa màu khá tiệp với ba tầng trên của hoa.

Không rõ ý tứ người cắm hoa thế nào, nhưng nhìn lọ hoa có cảm giác sang trọng, không cầu kỳ đầy ứ, có chiều cao, có chiều rộng, mà vẫn có không gian, nhẹ nhõm thanh tao. Tôi không phải người thích nhìn hoa cắm trong lọ, nhưng riêng mấy lọ hoa ở chỗ làm thì đúng là những tác phẩm làm người ta muốn ngắm.

Ở cạnh máy pha cafe có cậu người Việt Nam đang lấy một cốc cafe. Cậu ấy có vẻ chưa đến 30, không còn trẻ lắm. Lần đầu gặp mặt cậu ấy gọi tôi bằng cô. Nghe lúc đầu cũng hơi chạnh lòng tí, nhưng nghĩ lại, bạn bè mình con cái cũng trên dưới 25 cả rồi, nên thấy cũng ok. Cậu ấy nói tiếng Việt rất sõi, nên tôi nghĩ chắc là người sang đây khi đã lớn, hoặc ít ra là khi đã trên 10 tuổi. Mái tóc bóng lộn của cậu ấy lúc đầu không làm tôi có cảm tình lắm, tuy vậy về sau thấy cậu ấy luôn luôn rất tề chỉnh trong đầu tóc ăn mặc, đi đứng nói chuyện với các bạn đồng nghiệp rất đàng hoàng, tôi coi đó là điểm cộng lớn.

Tựu trung lại, tôi thấy hài lòng khi nhìn thấy một người đồng hương trẻ chững chạc tự tin trong môi trường làm việc. Không biết cậu ấy nhìn tôi như thế nào, dù sao thì cậu ấy vui vẻ chào hỏi mỗi lần gặp mặt, với tôi thế là quá đủ.

Trong lúc chờ lấy cafe, cậu ấy thấy có một người phụ nữ nháo nhác đi tìm phòng họp. Cậu chủ động hỏi và chỉ đường rất cặn kẽ cho người phụ nữ ấy. Lại thêm một điểm cộng nữa bởi một giọng Đức chuẩn rất rõ ràng. Tôi thấy cậu ấy rất lịch sự.

Tôi đứng đằng sau sẵn nở nụ cười rất thân thiện chuẩn bị chào.

Nhưng cậu ấy đã đi qua tôi, không nhìn và cũng không chào, heheh. Cậu ấy không nhìn thấy tôi hay tỏ vẻ không nhìn thấy tôi, tôi chịu.

Kể cả khi đã nhìn thấy tôi, mà lờ đi không chào, tôi cũng sẽ vẫn không trừ điểm của cậu. Bọn tôi cả tháng gặp nhau một lần, có khó chịu cũng chỉ 1 tháng khó chịu một lần, huống chi tôi nghĩ mình sẽ không khó chịu.

Con người, trừ những người đặc biệt, bao giờ cũng phải đi qua nhiều bậc thang trong quá trình phát triển. Nhất là với những người tha hương bắt đầu mọi thứ bằng bàn tay trắng, không tiền, không quan hệ. Lúc đầu phần lớn phải lao tâm khổ tứ vì miếng ăn manh áo chỗ ngủ nghỉ. Tạm đủ vật chất người ta sẽ cần sự chấp nhận của người đời, của xã hội, của môi trường làm việc. Qua giai đoạn này họ sẽ có đủ sự bình thản để chiêm nghiệm, để biết tôn trọng sâu sắc bản thân mình, và những người quanh họ. Người ta sẽ rất lịch lãm mà không hề biết mình lịch lãm. Có lẽ đó là điểm khác nhau cơ bản giữa lịch lãm và lịch sự.

Cậu ấy còn rất trẻ, và có lẽ vẫn đang tập trung sức lực tinh thần để khẳng định bản thân trên chặng đường thứ nhất thứ hai. Tôi không thấy có lý do gì để không nghĩ rằng với thời gian, sẽ đến lúc tôi cũng muốn gọi cậu ấy bằng Herr – Quý ông.

Có một thứ tôi cảm thấy tôi đã học được một chút từ môi trường sống của mình và cũng là điều làm tôi thấy vui.

Đó là biết tôn trọng. Tôn trọng những người xung quanh mình như họ có, tôn trọng tôi như tôi có.

Vì bắt đầu ý thức học điều này ở tuổi đã cao, tôi cứ chật vật loay hoay ở giữa, lúc thì thấy mình lại cư xử với mọi người rất lỗ mãng thô thiển, lúc lại thấy mình nhìn mọi người với con mắt rất nhẹ nhàng, no judgment, no expectation.

Và chính những lúc thấy mình nhẹ nhàng này, tôi lại cảm nhận được rất sâu sắc sự tôn trọng của mọi người dành cho mình.
Thế nên càng ngày tôi càng muốn chọn lựa hành động với sự tôn trọng này, thay vì phê phán.

Vì hình như, khi bị phê phán, thì những người khi vẫn còn yêu mến mình, họ sẽ cố gắng uốn mình, đàn áp bản thân, để làm mình vui lòng.
Nhưng đến lúc nào đó, sự yêu mến đó sẽ biến thành sự khó chịu, có thể rõ nét, có thể ngấm ngầm.

Còn những người vốn đã không yêu mến mình, họ chỉ giương vây cao hơn lên mà thôi, khoảng cách sẽ ngày càng tăng, sự khó chịu hai bên dành cho nhau ngày càng lớn.

Viết xong những dòng này, tôi biết thần hộ mệnh, hoặc cuộc sống của tôi, sẽ bày ra một scenario nào đấy, để chỉ cho tôi biết cái gọi là sự tôn trọng của tôi còn lùn lắm.

Cái thô lỗ thô thiển của tôi luôn rình đâu đó, sẵn sàng nhảy ra ló mặt bất cứ lúc nào.
Luôn là như vậy mỗi khi tôi khểnh mũi tự khen mình, chỉ trong thâm tâm thì còn đỡ, chứ đã chữ nghĩa ra, sẽ bị bợp mạnh hơn, nhanh hơn.

Thôi thì cứ phải chịu thôi, …

———————–

Update:

Heheh, tôi đã biết mà, tôi đã chờ đợi điều tương đương.
Cuộc sống sẽ bày ra một cái gì đó, để tôi biết mình hơn.
Nhưng có vẻ như kể cả khi tôi không viết ra, nó vẫn sẽ xảy ra như thế.
Tôi đã để tâm để không có sự khác biệt lớn giữa cái tôi viết và cái tôi nghĩ.
Tôi để ý để mình không phải tự ngượng ngùng vì đã quá phét lác lúc mình viết, heheh.
Không dễ, nhưng có thể luyện được.

Tôi rất nhạy cảm, trong một số trường hợp.
Và cảm nhận được rất sâu sắc sự không tôn trọng của người khác hướng đến mình.
Nếu đó là sự không tôn trọng xuất phát từ sự vô minh, kém hiểu biết của người đời, có thể làm tôi bực mình đôi chút, nhưng không làm tôi buồn lắm.

Còn một khi chúng khởi nguồn từ hành động của tôi, do sự thiếu tôn trọng của tôi đối với người kia, nó làm tôi buồn đến thúi ruột.
Giờ tôi đang buồn.
Có vẻ như giờ đây tôi có cảm giác mọi thứ đều xuất phát từ tôi mà ra.
Cái vô minh của người đời có vẻ không còn là một lý do chính đáng.
Chính cái vô minh của tôi mới là lý do chính. Không vô minh tôi sẽ chẳng có lý do buồn.

Không vô minh ai cũng đều là một tia sáng, bình đẳng, ngang hàng, chẳng ai còn phải nghĩ đến chuyện tôn trọng hay không.
Còn vô minh nên chắc sẽ vài ngày lại có vài chục phút buồn.

Bàn về sự tôn trọng, tôn trọng không bao giờ là đủ.
Nhưng người ta cũng chỉ nhận ra điều này, khi người ta có đủ sự sáng suốt để có thể tôn trọng.
Tôn trọng bản thân. Và tự nhiên sẽ có sự tôn trọng với người xung quanh.
Sự tôn trọng của một người đối với người xung quanh không thể có nếu anh ta không tự tôn trọng mình.
Nếu không có sự tôn trọng với người xung quanh, chứng tỏ anh chỉ ngạo mạn chật chội với cái tôi ích kỷ của bản thân và đầy mơ hồ về con người đích thực của mình.

Cảm giác đó khác xa sự tôn trọng.

Tôi nhận thấy mình còn chơi vơi trầy lên trụt xuống trên con đường này lắm.

Đọc lại thấy toàn “tôi” là “tôi”, có hơi ngán ngẩm. Thôi thì dù cái “tôi” có đùn đến mấy, nó cũng vẫn là điểm tựa để tôi hiểu biết về bản thân và thế giới. Sẽ đến lúc cái tôi sẽ tự nguyện hòa tan, hy vọng.