Sáng nay đang đi đường thì nhận được tin nhắn của bà chúc mừng sinh nhật anh cu Tí, tự nhiên muốn viết đôi chút về mẹ và những năm tháng đã qua trong ký ức của mình.
Việt nam những năm 70 khi còn chiến tranh trong một gia đình phần lớn bố đi công tác xa, mẹ ở nhà chăm con. Gia đình tôi cũng không phải là ngoại lệ.
Hồi đó tôi còn quá bé để nhớ được những gì đã xảy ra, nhưng những gì tôi nghe người lớn kể lại thật khó tưởng tượng.
Đến bây giờ nghĩ lại cảm giác của tôi hồi ấy khi được nghe kể, khoảng tuổi bắt đầu đi học vỡ lòng, rõ ràng trong tôi không có cảm giác sợ hãi, khổ cực, đói kém mà là cảm giác được phiêu lưu, mạo hiểm với nhiều biến cố, không có chỗ cho nhàm chán !
Chuyện trẻ con người lớn phải đào hầm công sự. Rồi cứ mỗi ngày mấy lần còi báo động máy bay ném bom là lại lôi nhau xuống hầm trú ẩn. Với cách suy diễn của tôi hồi ấy như thể mọi người được chạy chơi liên tục, lại còn được núp ở dưới đất không ai nhìn thấy, chơi ú tìm thì quá lý tưởng, đố ai tìm ra !
Chuyện mẹ tôi phải theo trường đại học lên miền núi đi sơ tán lúc tôi mới đẻ. Cả ngày có khi chỉ ăn chuối, đu đủ trừ bữa. Haha đây quả là một cuộc du ngoạn thú vị, được biết thêm phong cảnh đây đó, một miền đất lạ mới, lại không phải ăn cơm chỉ có canh rau muống với lạc rang, mà là ăn toàn hoa quả ngon.
Thế rồi chuyện tôi suýt chết vì đi ỉa chảy khi ở chỗ sơ tán, không bệnh viện, không bác sỹ, không thuốc men. Nếu không có chú bộ đội tốt bụng chở mẹ con tôi trên một chiếc xe đạp cà tàng đưa kịp đến bệnh viện chác chắn hồn tôi đã lìa khổi xác từ ngày ấy.
Nhiều người tưởng chết sống lại hay có những khả năng đặc biệt. Có người tự nhiên hiểu được ngôn ngữ chưa từng học. Có người biết đến những vùng đất mình chưa từng qua. Tôi (may mắn) chả có khả năng gì đặc biệt, chỉ nhận biết được rằng cuộc sống này thật quí giá, không phải dễ có duyên/diễm phúc được làm người nên luôn yêu quí, hàm ơn những gì mình đã được trải qua.
Đến sau hòa bình 1975 là lúc chị em tôi bắt đầu đi học. Tuổi thơ gắn liền với những mùa hè nóng bỏng, đầu trần chân đất suốt ngày lang thang cùng lũ bạn hàng xóm. Chị tôi cũng là dạng „tay chơi khét tiếng“ trong ngõ. Nhìn bà nhảy dây ra vào mà chóng cả mặt, chiều về hôm nào cũng có thêm cả túi bi đất xanh đỏ tìm vàng thắng được từ chơi thẻ ăn bi của lũ bạn, sau đó phần bi „ghẻ“ (bi chơi nhiều mất hết sơn) sẽ được loại ra.
Chỉ có mỗi việc mẹ giao là trông nom em gái là ít khi hoàn thành tốt. Thường cô em gái cứ bị nhốt trong nhà khóa cửa để cho rảnh tay chân chạy nhảy. Nó hay đứng trên giường bám song sắt cửa sổ nhìn ra ngoài xem các anh chị chơi. Thỉnh thoảng lại nhảy tưng tưng để đòi ra ngoài chơi, hay vì đói ăn, hay vì tã ướt.
Thời gian này bố tôi cũng như nhiều người khác vẫn đi công tác miền nam, mẹ tôi một tay vừa đi làm vừa nuôi 3 chị em tôi ăn học. Cũng may có ông bà ngoại ở gần nên cũng nhờ vả được nhiều.
Mẹ tôi thỉnh thoảng phải đi làm ca đêm, 3 chị em dúm dó ngủ trên 1 giường chỉ sợ kẻ trộm vào nhà. Không hiểu sao „Câu chuyện cảnh giác“ tối thứ bảy trên đài truyền thanh chỉ làm cho người ta có cảm giác bất an, thế mà hôm nào đến giờ chỉ cần nghe tiếng nhạc rùng rợn ly kỳ trên đài là cả nhà cũng đều quây quần lắng nghe không bỏ sót một từ. Giá như không nghe những câu chuyện này mà được nghe chuyện cổ tích bọn tôi đã ngủ ngon hơn và không sợ trộm đến thế.
Tuy nhiên cũng vì phải đi làm ca đêm mẹ tôi hay được phần bánh bao ăn sáng mà bà lúc nào cũng mang về cho các con. Đối với bọn tôi lúc đó miếng bánh bao buổi sáng sao mà tuyệt vời, vừa được đón mẹ về hết cảm giác sợ, lại vừa được miếng bánh bao còn nóng hổi, thơm lừng.
Trong nhà không việc gì là mẹ không tự làm. Từ may vá quần áo, sữa chữa điện đóm đến cả xây chuồng lợn, sửa nhà. Chính cách làm việc này của bà đã ảnh hưởng không ít đến con cái, không sợ hay ngại làm bất cứ việc gì. Chỉ cần túc tắc làm, nếu lần đầu chưa được thì làm lại sẽ đến lúc hoàn thành, kiểu cờ đến tay ai người nấy phất hay việc đến tay ai người đấy làm sẽ làm được 🙂
Hồi đó tuy nhiều mặt còn thiếu thốn nhưng trong tiềm thức tôi luôn cảm thấy happy. Có lẽ một phần vì ý nghĩ trẻ thơ luôn trong sáng. Không phải ngẫu nhiên mà một trong những mục đích tu thân của đạo phật là trở lại thành trẻ thơ. Sau nữa vì nhà nào cũng như nhà nào nên ít có sự so sánh – tiền đề để con người trở nên unhappy !
Hồi bé ngoại trừ làm toán tôi ít khi cần đến sự giúp đỡ của mẹ, còn làm văn làm thơ, thủ công tôi đều nhờ mẹ. Mẹ tôi yêu thơ và cũng hay làm thơ (tuy không bao giờ xuất bản hay đăng báo), bà chủ động mua sách thơ về cho bọn tôi đọc, xong không biết vì một lý do nào đó làm văn, viết thơ đối với tôi hồi đó quả là một cực hình.
Nghĩ lại có lẽ đó chỉ là nằm ở quan điểm (attitude). Nếu cho là một việc gì đó là chán hay khó người ta sẽ không làm nó toàn tâm toàn ý. Ngược lại nếu coi việc gì cũng là cơ hội để học hỏi cái mới nó sẽ mở fa nhiều hướng đi cho bạn. Đọc một câu thơ thấy hay, nhiều khi nằm ở cái ý chứ đâu phải nằm ở sự xếp đặt ngôn vần, ngôn vần sẽ được tạo ra khi bạn có được ý hay.
Kể lể dông dài tóm lại đây là bài thơ bà viết cho bố tặng Tí nhân sinh nhật:
Bà nội chúc mừng sinh nhật Tí
Sinh ngày hai tháng ba
Năm nay mười bốn tuổi
Chơi hay và học gỏi
Cháu bà thật đáng yêu !
Bà chỉ mong một điều
Cháu học chăm hơn trước
Làm gì Tí cũng được
Bố mẹ khen „nhất nhà“ !
Nhờ bố Sơn mẹ Hà
Nói sao cho Tí rõ
Tiếng Việt mình không khó
Học đươc nhanh thôi mà !
Bọn con cám ơn mẹ ! Tí cám ơn bà !