Author: Minh-Ha

Bố từ sớm đã đưa anh Tí đi đánh bóng bàn. Không biết anh Tí có thích không, chứ bố thì háo hức thấy rõ.

Chị Tủm đi sinh hoạt với nhóm Pfadfinder. Các bạn sẽ vá lại lều để chuẩn bị cho những dịp cắm trại vào mùa hè. Sau đó chuẩn bị đồ ăn cho ngày mai mời những người vô gia cư.

Chị bảo chị thích những hoạt động thiện nguyện đó, mẹ ngứa mồm chêm vào, rằng giúp đỡ người khác thì tốt, nhưng nên tránh ý nghĩ rằng những người không làm thiện nguyện họ không tốt. Đã muốn làm điều tốt thì bất cứ ở đâu, trên đường, trong trường, trong lớp, thậm chí ở nhà cũng có vô số thứ để làm. Chị có vẻ không hoàn toàn vui với câu nhận xét của mẹ, nhưng chị phẩy tay cho qua, hôn hít chóng cả mặt rồi mới đi.

Mình đã làm một việc lâu nay ít làm – từ sáng đã gọi điện nói chuyện với mẹ, bà ngoại của Tủm Tí. Thường mình hay để đến trưa, khi tinh thần khá ổn định và không có thể bị ảnh hưởng dễ dàng.

Có lẽ cách nói cách hỏi của mình sao đó, mà những gì hận thù bà có với chồng và con trai từ hai ba chục năm nay, bà trút hết ra.

Lần nào cũng như lần nào. Những câu chuyện mình đã nghe gần trăm lần (không nói phét, 1 tháng 1 hoặc 2 lần), vẫn được nhắc lại, vẫn với một giọng nói dễ làm mình mất bình tĩnh.

Mình sẽ vui nếu lần sau cường độ bức xúc bớt đi so với vài tháng trước. Nếu vậy thì những cảm xúc nặng nề mình trải qua trong mỗi lần nói chuyện có vẻ đem lại một tác dụng nào đó, dù nhỏ.

Ồ một chuyện lạ lùng vừa xảy ra. Khi mình viết bỗng máy tự đưa ra mấy chữ „bồ đề tâm“, không hề ăn nhập đến dòng mình viết. Vả lại, cụm từ này mình hầu như không dùng không viết bao giờ.

Vậy là có nghĩa gì ? Rằng mình phải nghĩ về bồ đề tâm khi nói chuyện với mẹ mình, thông cảm với những bức xúc của bà?

Cái làm mình nặng nề không phải bản thân câu chuyện, những xô xát qua lại, những khó khăn trong cuộc sống, mà là cách mẹ mình nghĩ về bản thân và những người xung quanh.

Có một tấm màng mỏng dính mong manh bao phủ những suy nghĩ vòng vo đặc quyện của mẹ mình mà hàng chục năm nay mình muốn chọc thủng phá vỡ, mà có vẻ như không phá vỡ nổi.

Giá mẹ mình không biết gì về đạo Phật, không tin vào nhân quả, thì vẫn có một hy vọng, rằng tự dưng một thời điểm nào đó, bà biết có nhân có quả, có nghiệp chướng, và biết chấp nhận làm hòa với cuộc sống của mình, những người quanh mình.

Nếu ai hiểu đạo Phật tương đối sâu sắc, họ sẽ biết nên nhìn vào nghiệp chướng của mình trước, chấp nhận nó, làm hòa với nó, trước khi đi quan tâm đến nghiệp chướng của người khác. Ai đó có mặt trong cuộc sống của mình là do nghiệp chướng của mình dàn dựng ra. Họ có tốt đẹp đến mấy thì nghiệp chướng của mình vẫn làm mình thấy họ xấu xa.

Một vở tuồng rất tinh vi.

Nhưng bà biết về đạo Phật, có đọc, và hiểu không sâu lắm theo cách nhìn của mình. Bà lại rất hay nói về đạo Phật, về chuyện nhân quả, về nghiệp chướng. Bà bất hạnh và bức xúc với sự đối xử của chồng, của con. Bà cho rằng bà làm theo lời Phật dạy, bà không có lỗi gì, còn mấy người kia sẽ phải chịu nghiệp.

Mình từ ngoài nhìn vào, có thể hiểu được bức xúc của bà. Nhưng giọng nói của bà làm mình cảm thấy bà mất nhiều thời gian trôi lăn trong những cảm xúc bực bội. Sân hận là thứ cảm xúc thiêu đốt tâm can, nó làm con tim khô lại, giống như cây bị khô hạn dưới ánh mặt trời nóng bức chói chang. Sự sân hận đó tỏa ra quanh người một thứ năng lượng không tốt lành, dễ kích động người họ tiếp xúc.

Mọi người trong gia đình mình, không ai xuất sắc, không ai rất tử tế, nhưng cũng không ai rất tồi. Mọi người, kể cả mình, bình thường như tất cả những người khác. Mình cũng ngạc nhiên là sao bà lại loại mình ra khỏi hội những người “không tốt”. Mình thấy mình giống y hội đấy, không tử tế hơn chút nào. Hay chỉ là vì bà đang nói chuyện với mình? Mà giờ đây, ở tuổi 50, bà nghĩ về mình như thế nào, đối với mình chẳng mảy may quan trọng. Quan trọng với mình chỉ là nội tâm của bà thế nào.

Hay „bồ đề tâm“ nhắc mình phải dùng trái tim, đừng dùng lý trí khi nói chuyện tiếp xúc với bà?

Chắc chắn là khi tiếp xúc với một người già y như mẹ mình, nhưng không phải mẹ mình, mình sẽ bình tĩnh và có nhiều thương xót hơn. Mình có thể nghe kỹ hơn, với sự thông cảm lớn lao hơn. Sự thông cảm sẽ tưới tắm cho tâm hồn đang quằn quại trong sân hận của người già.

Cái tình thế – bà là mẹ mình, bà đang chê trách phê phán những  người là bố mình, anh mình, những người mình biết – làm mình không có được sự bình tĩnh sáng sủa, cái mình rất cần khi tiếp xúc với bà.

Mình đã hay bị đẩy vào trạng thái kích động, nói trong trạng thái này, và chính vậy nên lời nói của mình không đem lại cái gì hay ho, có vẻ chỉ làm sự bí bức của bà bị cô quánh lại thêm.

Bà đinh ninh mình bênh bố, bênh anh trai. Bà cho rằng họ tồi tàn hơn mình nghĩ nhiều, nên lần nào câu chuyện cũng để lại cho bà dư âm „nó bênh bố nó, anh trai nó chằm chặp“.

Kể cả bây giờ là lúc bình tĩnh, mình cũng không biết mình cần làm gì? Kể cả với „bồ đề tâm“?

Thôi thì, khi bà đã đóng đinh ý nghĩ đó trong đầu, thì không nói lại bất cứ gì, và cố gắng để tâm trung dung khi bà „kể tội“. Thực ra có thời gian dài mình đã im lặng nhiều thay vì nói lại, nhưng sự im lặng của mình vẫn bị coi là đồng lõa.

Ôi chao là vô minh!!!

Vô minh là đặc điểm tất nhiên con người mang theo khi sinh ra ở thế giới ta bà này. Cũng là đặc điểm cần thiết, vì chỉ có vô minh người ta mới đau khổ tột cùng để muốn tự phá vỡ nó. Khi màn vô minh đã được vén lên, người ta mới nhìn ra cuộc sống này, những con người quanh mình, nhất nhất từ những hòn sỏi bé nhất, trong một ánh sáng khác, không bị mọi sân hận làm méo mó đi.

Hay „bồ đề tâm“ chính là cái mẹ tôi đang tặng tôi? Bà nguyện lấy cuộc sống của mình, lấy sự bất hạnh của mình làm tấm gương sống cho tôi nhìn, để tôi không bị rơi vào vòng xoáy đó. Cái vòng xoáy nghiệt ngã, khiến con người khi đã bị cuốn xuống dưới, rất khó có đủ sự tỉnh táo để tin – rằng phía trên kia là mặt nước phẳng lặng. Rồi từ đó có được mong muốn, có đủ sự dũng cảm thả lỏng cơ thể để chính dòng xoáy đó tự đưa mình lên.

Có thể lắm. Với con mắt thịt của mình tôi không nhìn ra được cái gì cả, ai tốt ai xấu, mọi thứ hư hư ảo ảo. Biết đâu mẹ tôi đã đưa ra một lời nguyện ước xả thân nào đó, và ông trời đang để Bà gánh thay gánh nặng cuộc đời cho tôi, con gái của Bà.

Nhìn cho cùng, chính mình mới là kẻ vô minh.

Vả lại, mình trong thâm tâm luôn muốn người khác bộc lộ phần thật nhất của họ ra, vậy thì còn ca cẩm gì? Cố gắng tĩnh để có thể nhìn ra cái phần thâm sâu hơn, vĩnh hằng hơn, qua những làn mây vần vũ những sân hận của người đời.

Nhất là đối với mẹ của mình. Mình không nhìn ra, sao có thể giúp Bà nhìn ra. 

Gần như phải thúc mình đứng dậy để đi lấy nước.
Ngồi gí từ lúc đến office tới giờ, hết call này đến call khác.
Rồi phải support một việc cần hoàn thành trong hôm nay.

Tiện tay cầm theo giò phong lan mà đám gỗ dưới gốc trông đã có vẻ quá khô háo.
Cho ngập nước, để đám gỗ ngấm đẫm, có thể cung cấp hơi ẩm cho cây trong 1,2 tuần.
Nghĩ rằng mình cần mua một hộp mới cho cây.
Hộp nhựa cũ đã giòn, vỡ nham nhở.

Đi lấy cốc nước, đầu miên man nghĩ về cái gọi là lúc nào.
Chúng ta bươn bả cho một cái gì đó bên ngoài.
Cái cốt lõi nhất chúng ta cứ gạt sang bên.
Một cốc nước cho cơ thể.
Một hai phút cho cái não trở lại tần số tĩnh.
Hai ba phút cho đám cơ đang căng có cơ hội giãn ra.
Ba bốn phút để tinh thần trở lại cởi mở, để có thể nhăn răng ra hồ hởi khi nhìn thấy bất cứ ai trong hành lang.
Bốn năm phút để viết nhăng xí cuội, cho cái tâm hồn – our soul – được tưới tắm một tý, heheh.

Ra bếp thấy cậu product manager của team tôi đang ngồi nói chuyện với một cậu mới vào làm.
Cậu ấy trẻ măng, kiến thức về các products và về công việc còn rất lùn.
Theo đánh giá chủ quan, cậu ấy sẽ không phát triển nổi trội như một techniker.
Nhưng small talks của cậu ấy rất khá, nói liến láu và rất tự nhiên tưng tửng, dù tiếng Anh không thật hoàn thiện.

Nên các đồng chí lão thành, có bề dày kiến thức đáng nể, lại rất thích nói chuyện, nhiệt tình truyền đạt cho cậu ấy.
Họ nói những lúc họ có chút thời gian, đôi lúc khi họ đang căng thẳng vì công việc.
Qua những cuộc nói chuyện tưởng ít kết quả, hai quá trình diễn ra.
Một bên tiếp nhận thông tin, một cách tưng tửng, vào được đến đâu thì vào, từ nào lọt cho vào tai, từ nào không cho lướt qua tai.
Một bên đang sàng lọc, xếp đặt, phân loại, một cách từ tốn hơn, vì có tương tác với người khác.
Những câu hỏi nghe tưởng lơ vơ, lại rất có tác dụng cho quá trình này.
Sự tương tác tưng tửng làm quá trình suy nghĩ được tự nhiên và tuôn chảy hơn.

Nhìn ra, không phải cứ giỏi là hay.
Mà tồn tại một cách tự nhiên và tưng tửng, being natural, true to oneself, lại đem lại nhiều lợi ích cho cả bản thân lẫn xung quanh.
Cũng không dễ.

Mình càng ngày càng ngạc nhiên là sao lắm thứ bây giờ mình mới nhận ra.
Với cái tuổi trên 50.
Mà vẫn thấy mình còn nhiều vô minh.
Có nghĩa là trước đây mình đã vô minh tuyệt đối.
Vô minh đến mức không còn thấy mình là vô minh nữa.

Cuộc đời đưa đẩy khiến bất cứ ai cũng phải cố gắng nhiều.
Nhưng liệu họ có nỗ lực hay không, lại là một câu hỏi khác.

Bản tính mình lười, thích ngồi yên một chỗ.
Nhưng hoàn cảnh, công việc toàn đẩy đít mình đi, bắt mình phải đi, đôi khi phải chạy.
Trước đây mình đi một cách vùng vằng.
Đi vì bị đẩy.
Đi vì sợ bị mất việc, bị thua kém người khác.
Đi vì tham, vì muốn được nhiều hơn người khác…

Sau này chấp nhận, đi tự nguyện, không vùng vằng giận dỗi nữa.
Cũng đã là một tiến bộ nho nhỏ.

Nhưng giờ mình bỗng nhận ra.
Chủ động nỗ lực trong từng việc nhỏ, sẽ đem lại nhiều lợi ích.
Cái lợi ích không liên quan nhiều đến sự nghiệp, mà gắn bó mật thiết đến quá trình tu dưỡng nhân cách.
Nỗ lực không bị thúc đẩy bởi sự sợ hãi, sự tham lam.
Nỗ lực đơn giản vì biết sự nỗ lực rèn luyện nhân cách mình.
Chút một. Tích tiểu thành đại.

Trong từng việc rất nhỏ.
Rửa cái bát, thói quen sẽ thúc mình rửa cho nhanh, cho xong việc.
Nếu để ý cho vào chút nỗ lực, ta rửa chậm rãi hơn, chú tâm hơn.
Sạch hơn, và vui hơn.

Cái ý thức chủ động nỗ lực này đòi hỏi một sự tỉnh thức nhất định.
Tỉnh thức đủ để mình không bị thói quen, sự lười nhác và lục dục lôi kéo.

50 tuổi mới có ý thức, không sớm, nhưng còn hơn không.
Nếu trẻ con từ bé đã bắt đầu quá trình này, có lẽ cuộc sống của chúng sẽ rẽ một ngả khác.
Mình không nghĩ mình được dạy nỗ lực khi mình còn bé.
Mình được dạy cố gắng, để đạt cái này, đạt cái kia.
Học để điểm cao, để giỏi, để được đi tây, heheh.
Không ai bảo mình nỗ lực để trui rèn nhân cách.
Không ai chỉ cho mình một con đường đơn giản, rõ ràng để mình làm hàng ngày.
Để tích tiểu thành đại trong sự nghiệp rõ ràng là quan trọng nhất đời người này.

Không phê phán ai cả.
Chúng ta tất cả đều rất vô minh.
Thương còn chưa đủ, trách đem lại gì?

Từ sáng đã mỗi người chia một việc. Thời gian sau này bạn chồng giúp rất tốt trong công việc mua bán bếp núc, nên những dịp nấu ăn có nhiều người thế này trở nên nhẹ nhàng hơn nhiều.

Chị Tủm làm bánh để Tí thổi nến. Bánh Tiramisu làm món tráng miệng thì mẹ đã làm để tủ lạnh từ hôm qua. Qua một đêm, các thứ trong bánh quyện với nhau, ăn ngon hơn nhiều là làm buổi sáng ăn buổi chiều.

Bánh chị Tủm làm rất tuyệt, cả về hình thức lẫn vị bánh. Chị không mua đồ làm bánh sẵn, mà làm mọi thứ từ nguyên liệu thô. Đám kem chị làm không quá béo và quá mỡ. Hình trang trí bằng shocolade trông đơn giản mà sang trọng.

Chị và các bạn bắt đầu thích làm bánh từ cách đây 2 năm, và trong vòng 2 năm đó trình độ của chị và các bạn lên thấy rõ. Chị làm mọi thứ gọn gàng hơn, bày bừa ra nhà ít hơn. Bánh thường làm thành công, ăn rất ngon miệng, ít bơ ít sữa ít đường hơn bánh mua, và hình thức thì một 9 một 10 so với bánh mua ở hiệu.

Tí đi đánh bóng bàn từ sáng, đến 2 giờ mới về. Cậu giúp bố sắp xếp bàn ghế. Bố trước đó đã hút bụi toàn nhà, cầu thang, thu quần áo trong tủ treo quần áo.

Rồi cậu bày nước và cốc sẵn ở một góc bàn. Mẹ yêu cầu cậu chụp ảnh bánh của chị, vì chị sợ là có thể bánh sẽ hỏng những giai đoạn cuối. Nên chị cứ hoàn tất giai đoạn nào cậu lại chụp giai đoạn đó. Bố mẹ thì cứ trấn an chị rằng bánh thế nào cũng sẽ ngon, nếu xấu chút cũng không sao cả. Bố mẹ muốn chị enjoy quá trình làm bánh.

Mình vừa túc tắc làm mấy việc trong bếp, vừa nghe mọi người làm xung quanh, cảm nhận một cảm giác đầm ấm dễ chịu.

Đây chính là sống trọn vẹn trong hiện tại, không bươn bải tới tương lai. Trước đây mình cứ chốc chốc lại nhìn đồng hồ, tính tính toán toán sao cho đến khi mọi người đến là mọi việc đã tươm tất. Chuyện đó khiến mình hơi bị căng thẳng sao đó, và không enjoy được lúc tất cả các thành viên trong gia đình cùng làm việc cạnh nhau, những moment có lẽ làm nên nền tảng cho một gia đình. Đôi lúc căng thẳng quá lại trách cứ người này người nọ, thay vì khích lệ đùa vui.

Nhẹ nhàng vui vẻ lên nhiều, một phần vì bố mẹ đã có nhiều kinh nghiệm làm cơm tiếp khách, một phần vì các bạn đã lớn, có ý thức hơn, và có thể giúp đỡ được rất nhiều việc.

Bánh đã xong, chị nhờ Tí để ra ngoài cho lạnh, không bị chảy. Rồi chị đi học đàn.

Thường chị đi học trong tuần. Nhưng lần này chị bị mệt xin nghỉ, cô giáo đổi cho chị sang thứ bảy. Cô giáo chị tử tế lạ lùng với hai chị em. Bố mẹ chỉ đóng tiền 45 phút, nhưng cô luôn dạy 1 tiếng hoặc dài hơn. Hôm qua chị học với cô tiếng rưỡi. Trước khi thi cô còn dạy thêm rất nhiều buổi vào cuối tuần mà không đòi thêm gì cả. Mẹ có biếu cô cái gì thì cô lấy số tiền tương đương mua lại quần áo tặng hai chị em, thành ra mẹ quyết định sẽ không biếu cô cái gì nữa.

4 giờ chiều mọi thứ sẵn sàng gọn gàng, mọi người lục tục kéo đến.

Một buổi lễ SN như bao buổi lễ SN. Trẻ con chơi với trẻ con, người lớn chơi với người lớn, ngoài lúc ăn và cắt bánh SN.

Những chàng trai cô gái tuổi trăng tròn. Sỏi, Tí, Nam đều đang vỡ giọng, khi chúng tranh luận gì thì nhà cứ ồm ồm ầm lên, nghe rất buồn cười. Ngồi đối diện là Tủm và Bống, Trang đang đi vắng. Các cô điềm đạm hơn, nói chuyện nhẹ nhàng khúc khích. Có vẻ như giữa hai bên không có chuyện trò qua lại nhiều, nhưng chúng vẫn tương tác với nhau rất tích cực, qua cái cười, ánh mắt, những câu đệm. Các em ít tuổi hơn lại chơi trong nhóm khác. Tuy chia vài nhóm nhưng vẫn là cảm giác một nhà. Lần này vắng chị Cún đang ở Brazil, Gạo và Trang.

Tôi ngắm nghía và nghe các bạn mình nói chuyện. Có lẽ chúng tôi đã vượt qua shock tuổi tác – shock tuổi 50 – nơi thấy mình và mọi người bỗng già hẳn đi. Khi đã chấp nhận hiện thực đó như một chuyện tất nhiên, giờ đây tôi vui khi thấy mọi người có vẻ như trẻ ra, khỏe hơn, vui hơn.

Có một gia đình hai vợ chồng có vẻ không thật hài hòa. Tôi hy vọng một trong hai người sẽ chủ động đưa ra một quyết định – chúng ta sẽ sống hạnh phúc với nhau. Khi đã có quyết định rõ ràng, người ta sẽ từng bước thực hiện. Sẽ nói chuyện với nhau nhiều hơn, mở lỗ tai ra to hơn, mồm miệng ngậm lại đỡ nói năng láu táu hơn.

Muốn có sự đầm ấm trong nhà, con cái lớn lên lành mạnh – hay cái thỏa mãn cái „tôi đúng“ – phải nhìn nhận rõ ràng hai xu hướng này, mới biết mình cần làm gì.

Một điều nữa tôi nhận thấy – khi bất hạnh, điều rất cần là phải giữ quan hệ với những người bạn hạnh phúc và mở lòng với hạnh phúc của những người xung quanh. Tìm đến với những người bất hạnh, bạn dễ bị kéo xuống. Cũng lại phải lựa chọn giữa hai xu hướng – tìm đến nơi để than thân trách phận, trách người, hay nương vào năng lượng tích cực của bạn bè xung quanh để mình tự vượt qua giai đoạn khó khăn.

Cuộc đời như hình sin, lên lên xuống xuống. Lúc xuống cứ chịu khó đọc sách, ngồi tĩnh tại, giải quyết được khối thứ, vỡ ra khối thứ.

Theo đuôi mọi người, cũng viết cái gì đó về mồng 8 tháng 3…

Có một bài viết trong FB “Những năm đẹp nhất của một người phụ nữ là những năm tháng họ quyết định sẽ enjoy cuộc sống của họ…”

Đúng không nhỉ?