Thời gian này công việc chiếm khá nhiều tinh thần của tôi. Làm – doing – thì ít mà tìm hiểu suy nghẫm thì nhiều. Nên lắm lúc đã ở nhà mà luồng suy nghĩ về công việc vẫn lơ lửng đâu đó trong đầu.
Sau này tôi biết cơ chế làm việc của đầu mình. Nó giống như một workflow chạy ngầm, chỉ cần có đầu vào, được kích hoạt, là nó sẽ vẫn động ở đâu đó. Không thành suy nghĩ rõ ràng, nhưng vẫn có gì đó xảy ra trong trong tâm trí. Sau một thời gian dài, bỗng mọi thứ mình quan tâm hiện rõ mồn một, khóm nào ra khóm đó, nối kết với nhau rành mạch.
Sự nhận biết này mãi đến gần đây tôi mới có. Nếu biết được từ khi còn trẻ, chắc tôi làm việc học hành có hiệu quả hơn.
Ở trường người ta không dạy cách tư duy. Người ta nhồi kiến thức. Bọn tôi còn được khuyến khích tư duy tìm giải pháp, cũng là một may mắn so với một số người. Thói quen làm toán từ hồi đi học khiến tôi không ngại ngùng bập vào các vấn đề khó nhằn.
Nếu tôi đi dạy các bạn trẻ, tôi sẽ dạy gì nhỉ.
Mọi việc cần làm, cần học, không cần bắt tay vào hì hụi cắm cúi làm hay học ngay.
Nhưng nên bắt tay vào lập kế hoạch cho công việc đó. Nếu đã làm quen, sự lập kế hoạch này đem lại khá nhiều niềm vui, xếp gọn và tạo khoảng không cho tâm trí.
Lấy một ví dụ đơn giản – học địa lý hoặc lịch sử – là những môn nhiều người không thích – để thi.
Sớm nhất có thể – thu thập mọi tài liệu, bài giảng cần thiết.
Ngày tiếp theo – dành ra 20 phút để gạch đầu dòng những gì sẽ có trong bài thi. Phác họa trong đầu cần khoảng mấy ngày, ngày nào. Xong bỏ đó đi làm việc khác. Nhưng mạch suy nghĩ đã được kích hoạt, đã có đầu vào để nó hoạt động trong âm thầm.
Ngày tiếp theo – 30 phút – đọc mục lục về những phần liên quan. Đọc kỹ để hiểu về tiêu đề, càng kỹ càng tốt, chưa cần đọc sâu nó nói gì trong đó. Mạch suy nghĩ lại được kích hoạt tiếp, với những đầu vào mới.
Ngày tiếp theo – dành ra 3 phút tưởng tượng lại mục lục, rồi đọc lại mục lục. Chọn 1 tiêu đề mình thấy hay, đọc nội dung tiêu đề đó. Đọc đến khi mình không còn quan tâm hứng thú nữa thì dừng ngay lại.
Ngày tiếp theo – dành ra 3 phút nghĩ lại tiêu đề mình đọc lần trước. Đọc lướt lại mục lục, chọn 1 tiêu đề khác mà mình thấy hay, đọc nội dung tiêu đề đó. Đọc đến khi mình không còn quan tâm hứng thú nữa thì dừng ngay lại.
Đến một thời điểm bỗng mình có hứng thú biết từ đầu đến cuối – là lúc có thể đọc từ đầu đến cuối.
Vậy là mình chỉ mất khoảng vài tiếng học bắt buộc, phần còn lại là có hứng thú, vì mình đã biết đôi chút. Trong những khoảng thời gian không học, mạch suy nghĩ của mình vẫn hoạt động, nó nối kết không ngừng những khái niệm rời rạc, tạo nên một bức tranh có đường nét ngày càng rõ ràng.
Có lẽ đó là phương thức hoạt động của cái trí – mind – vốn đã hoạt động không ngừng nghỉ từ xưa đến giờ, từng phút từng giây, mà mình không ý thức được. Vì không ý thức được nên mình không dẫn dắt nó, mà để nó dẫn dắt mình.
Nó làm mình thích cái này, ghét cái khác. Nó làm mình sợ cái này, lệ thuộc vào cái khác,… Có vẻ nó là bộ máy luôn hoạt động, luôn phải có đầu vào đầu ra. Nếu mình không cho nó đầu vào hữu ích, nó sẽ lấy đủ thứ dớ dẩn ở đâu đó làm đầu vào. Nếu giao việc có ích cho nó làm, chắc nó sẽ rất hài lòng, và làm rất tốt.
Có một công việc liên quan tới thiền. Nếu giao cho nó việc quan sát tâm mình, từng giờ từng phút. Mới đầu nó sẽ bị lôi kéo theo những hình ảnh ý nghĩ cảm xúc. Đến lúc nào đó nó sẽ thấy một khoảng trống, vùng lặng. Nó sẽ ghi nhớ cảm giác đó, nhận biết được khi khoảng trống đó lại hiển lộ. Nó sẽ thấy vui, thấy vẻ đẹp của khoảng trống đó.
Và nó sẽ ngày ngày chăm chỉ tìm ra khoảng trống đó, nó đã dẫn dắt được chính nó.
Heheh, chuyện viễn tưởng hay nhỉ.